Część 4 z 8. Część 3 przyjrzała się temu, kto płaci za oprogramowanie, którego używasz.

O czym jest ten wpis

  • Dlaczego warto czytać akta.
  • Co rozstrzygnięto w sprawie Google.
  • Co rozstrzygnięto w sprawie Apple.
  • Co rozstrzygnięto w sprawie Amazonu.
  • Co rozstrzygnięto w sprawie Mety.
  • Wzór, który łączy je wszystkie.

Dlaczego warto czytać akta

Wybór dostawcy to prognoza. Decydujesz, jak będzie się zachowywał za 3 albo 5 lat.

Deklaracje wartości firmy niewiele tu pomogą. Każdy taką ma i wszystkie mówią mniej więcej to samo.

Lepsze są ustalenia faktyczne. To wnioski, do których sąd albo regulator doszedł po wysłuchaniu dowodów.

Tego właśnie używa ten wpis. Tam, gdzie istnieje decyzja europejska, idzie ona pierwsza.

Dwie rzeczy przed listą, bo pilnują jej uczciwości.

Nie każda sprawa skończyła się przeciwko firmom. Niektóre skończyły się przeciwko regulatorom i one też tu są.

I to nie jest twierdzenie, że firmy europejskie zachowują się lepiej. Volkswagen i Wirecard rozstrzygają to wystarczająco. Wzór wynika z wielkości i pozycji rynkowej, a nie z tego, skąd firma pochodzi.

Google

Komisja Europejska była pierwsza, a sprawy trwały długo.

W 2017 roku nałożyła na Google €2,42 mld kary. Ustaliła, że Google wypychał własną porównywarkę zakupową w górę wyników wyszukiwania, a konkurentów w dół.

Google się odwołał, a Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej utrzymał decyzję we wrześniu 2024 roku.

To 7 lat od kary i jeszcze dłużej od samego zachowania.

W 2018 roku Komisja nałożyła na Google €4,34 mld kary za warunki narzucane producentom telefonów, którzy chcieli mieć Sklep Play. Karę obniżono później do około €4,1 mld, a ostateczne odwołanie oddalono w 2026 roku.

W 2019 roku Komisja nałożyła na Google €1,49 mld kary za umowy reklamowe. Sąd Unii Europejskiej uchylił ją w 2024 roku, uznając, że zarzutów nie wykazano. Tę sprawę regulator przegrał.

W Stanach Zjednoczonych sąd orzekł w 2024 roku, że Google bezprawnie utrzymywał monopol w wyszukiwaniu. We wrześniu 2025 roku ten sam sąd określił środki naprawcze. Wymagał zmian w umowach o ustawieniach domyślnych i częściowego udostępniania danych konkurentom. Odmówił zmuszenia Google do sprzedaży Chrome albo Androida.

Odrębne orzeczenie amerykańskie z kwietnia 2025 roku ustaliło, że Google bezprawnie powiązał ze sobą 2 swoje produkty reklamowe. Środek naprawczy w tej sprawie nadal jest ustalany.

Apple

W 2021 roku amerykański sąd nakazał Apple pozwolić twórcom aplikacji informować klientów o innych sposobach płatności.

W kwietniu 2025 roku ten sam sąd ustalił, że Apple się do tego nie zastosowało.

Ustalił też, że jeden z wyższych menedżerów Apple złożył zeznania, które były nieprawdziwe, a wewnętrzne dokumenty samej firmy mówiły co innego. CNBC opisało orzeczenie w tamtym czasie.

Sąd przekazał sprawę prokuratorom do rozważenia postępowania o karną obrazę sądu. Apple zapowiedziało apelację.

Ta sprawa ma znaczenie z innego powodu niż pozostałe.

Firma może mieć zdecydowany pogląd na swoją sytuację prawną i nadal uczciwie postępować wobec sądu. Ustalenie, że zeznania były nieprawdziwe, to zupełnie inna rzecz.

Twoja relacja z dostawcą to zbiór obietnic. To bezpośredni dowód na to, jak traktuje się obietnice, kiedy ich dotrzymanie zaczyna być drogie.

Amazon

We wrześniu 2025 roku Amazon zgodził się zapłacić $2,5 mld w ugodzie w sprawie wniesionej przez amerykańską Federalną Komisję Handlu (FTC). Komisja opublikowała szczegóły.

Było to $1 mld kar i $1,5 mld zwrotu dla klientów.

Sprawa dotyczyła projektu zapisu do Prime i rezygnacji z niego. Zarzut brzmiał, że ekrany zbudowano tak, by zapisywały ludzi, którzy wcale nie zdecydowali się zapisać, i by rezygnacja była mozolna. Komisja podała, że dotyczyło to około 35 milionów osób.

W ramach ugody Amazon zgodził się zmienić proces zapisu i rezygnacji.

Projekty interfejsów na taką skalę są testowane i mierzone przed wydaniem. To normalna, rozsądna praktyka. W związku z tym skutek danego projektu jest zwykle znany, zanim trafi on do użytkowników.

Meta

W 2019 roku amerykańska Federalna Komisja Handlu nałożyła na Facebooka $5 mld kary za praktyki dotyczące prywatności, po sprawie Cambridge Analytica.

Ważniejsza pozycja nie jest karą.

W 2021 roku była pracownica przekazała dziennikarzom wewnętrzne badania firmy, a potem zeznawała przed komisją Senatu Stanów Zjednoczonych. BBC opisało jej główny zarzut: firma raz za razem stawiała zysk ponad bezpieczeństwo.

Część tych badań dotyczyła wpływu Instagrama na nastoletnich użytkowników. Niektóre wyniki były niepokojące.

Meta nie zgodziła się z tym, jak opisano te badania. Twierdziła, że wyniki były bardziej zróżnicowane, niż podawano, i że była pracownica nie pracowała w tych zespołach. Szersza nauka w tej kwestii nie jest rozstrzygnięta i uczciwie jest to powiedzieć.

Jeden punkt nie jest sporny i to jego warto zapamiętać.

Firma badała, czy jej produkt szkodzi grupie użytkowników. Część tej pracy dała niepokojące wyniki. Wyniki trafiły do opinii publicznej, bo ktoś wyniósł je z budynku.

Badania, które wychodzą na jaw tylko w ten sposób, nie mają nic wspólnego z niezależnym nadzorem.

Wzór, który łączy je wszystkie

Postaw te sprawy obok siebie, a wyróżniają się 4 rzeczy. Dla planowania mają większe znaczenie niż którakolwiek pojedyncza sprawa.

1. Kary są małe w porównaniu z zyskiem.

Kilka miliardów to mała kwota przy przychodach rzędu setek miliardów. Do tego spada lata po tym, jak pieniądze zarobiono.

Kiedy kara wynosi mniej niż korzyść, działa jak koszt prowadzenia działalności, a nie jak środek odstraszający.

2. Środki naprawcze przychodzą późno.

Odstęp między zachowaniem a egzekwowalnym środkiem naprawczym wynosi w tych sprawach od około 7 do 12 lat.

Konkurenci rzadko wytrzymują tak długo. Zanim środek naprawczy zacznie działać, rynek, który miał chronić, zwykle już zmienił kształt.

3. Konkretne osoby rzadko ponoszą konsekwencje.

Kary płaci firma, czyli jej akcjonariusze, a ludzie, którzy zatwierdzili decyzje, zwykle zachowują swoje pensje i stanowiska.

To ma znaczenie, bo kształtuje bodziec. Tam, gdzie koszt spada na firmę, a nagroda na osobę, decyzja wygląda na wartą podjęcia dla tego, kto ją podejmuje.

4. Problemy są znane w środku, zanim staną się znane na zewnątrz.

W kilku z tych spraw organizacja miała informacje pierwsza. Do opinii publicznej dotarły one zamiast tego przez przeciek, pozew albo regulatora.

Uważaj jednak, co z tego wyciągasz.

To zwykle nie są sprawy, w których jedna osoba postanowiła wyrządzić szkodę. Zespół ulepszał ekran zapisu pod cel. System rankingowy dostrojono, żeby zwiększyć użycie. Wynik badania nie został opublikowany.

Decyzje są rozłożone na wiele osób, a każdy krok z osobna wygląda rozsądnie. To właśnie czyni ten wzór tak stałym i dlatego proszenie firm, żeby bardziej się starały, raczej go nie zmieni.

Co z tym zrobić

Użyj tego do pytania, na które to faktycznie odpowiada.

Tam, gdzie dostawca ma interes handlowy, a ty nie masz realnej alternatywy, akta mówią, że wynik zwykle idzie po myśli dostawcy.

Jakakolwiek korekta przychodzi zwykle po latach i zwykle kosztuje dostawcę mniej, niż przyniosło mu to zachowanie.

To nie jest powód, żeby unikać dostawcy z powodu kraju, w którym siedzi.

To dobry powód, żeby nie zależeć od żadnego dostawcy, od którego nie mógłbyś odejść.

Część 5 przygląda się temu, jak prawo jednego kraju może sięgać do firm w innym.


Pierwsza publikacja: 2026-08-25. Ostatnia aktualizacja: 2026-08-25.