Od węgla do zera w czternaście lat

Dashboard National Grid prowadzony przez Kate Morley pozwala ustawić okno czasowe i patrzeć, jak liczby się ruszają.1 Dane zaczynają się w 2012, który akurat był szczytem węgla, więc kolumna „cały okres” to całe sprzątanie w jednej liczbie.

Cały okres (2012–)Ostatni rokOstatni tydzieńOstatnia doba
Emisyjność251 g/kWh124 g/kWh98 g/kWh67 g/kWh
Węgiel12,4%0,0%0,0%0,0%
Gaz33,5%27,0%21,2%15,9%
Wiatr19,5%34,8%46,0%64,1%
Słońce3,7%7,4%8,3%11,1%
Atom18,3%12,0%12,0%12,9%
Paliwa kopalne razem45,8%27,0%21,2%15,9%
OZE razem24,4%43,6%55,8%76,6%
Zapotrzebowanie32,6 GW30,9 GW28,4 GW25,8 GW
Cena£70,13/MWh£92,77/MWh£125,01/MWh£27,18/MWh

Wiatr jest teraz największym pojedynczym źródłem elektryczności w Wielkiej Brytanii. 34,8% przez cały rok, wobec 27% gazu i 12% atomu. Nie w dobry dzień. Dwanaście miesięcy.

Węgiel to zero. Nie mało. Zero, przez rok. Ostatnia elektrownia została zamknięta 30 września 2024, sto czterdzieści dwa lata po tym, jak pierwsza na świecie ruszyła w Londynie w styczniu 1882, co znaczy, że ten kraj wynalazł energetykę węglową, a potem spędził większą część półtora wieku, zanim zabrał się do jej wyłączenia.1 Emisyjność spadła o połowę względem średniej z czternastu lat, z 251 do 124. Połowa, w czternaście lat.

Zapotrzebowanie, które zniknęło

Spójrz jeszcze raz na wiersz zapotrzebowania. 32,6 GW w długiej średniej, 30,9 w ostatnim roku. Spada od dwudziestu lat, o mniej więcej 5 TWh rocznie od 2005.

20052023
Zapotrzebowanie gospodarstw domowych126 TWh93 TWh
Zapotrzebowanie przemysłu117 TWh86 TWh
Przeciętne gospodarstwo domowe4662 kWh (2007)3449 kWh

Gospodarstwa domowe spadły w tym okresie o 33 TWh, a w tym samym czasie kraj podłączył półtora miliona aut elektrycznych i ćwierć miliona pomp ciepła.2 Dużą część tej roboty wykonały unijne przepisy Ecodesign; same regulacje oświetleniowe zaoszczędziły w UE w 2020 roku 81 TWh.3 Efektywność nie tylko wchłonęła auta elektryczne, ona je zalała.

Dwa zastrzeżenia, bo z tym się przesadza. Zapotrzebowanie przemysłu też spadło, ze 117 TWh do 86, i to głównie przez zamykane fabryki, a nie fabryki, które zmądrzały. A spadek się skończył. 2024 był pierwszym rokiem od prawie dwóch dekad, w którym zapotrzebowanie znów wzrosło.2

Auta, które miały to zepsuć

Oto flota, którą sieć wchłonęła, prosto z tabel licencyjnych DVLA. Pojazdy w pełni elektryczne zarejestrowane w Wielkiej Brytanii na koniec każdego roku.4

RokOsoboweDostawczeAutobusyCiężaroweMotocykleRazem
201520 472478619431491726 756
201741 2226401303283104649 334
201989 58110 4795042692790103 724
2021374 59728 24512953319118413 908
2023916 57664 988318873214 1421 000 092
20241 266 42184 959482198314 0391 371 779
20251 708 499111 8377450147213 4601 843 395

Osobowych jest osiemdziesiąt trzy razy więcej niż dziesięć lat temu, całej floty sześćdziesiąt dziewięć razy. Milionowy pojazd elektryczny pojawił się pod koniec 2023 przy stanie 1 000 092, czyli mniej więcej tak blisko okrągłej liczby, jak statystyka w ogóle potrafi trafić. Nikt tego nie planował.

Trzy rzeczy w tej tabeli, których nie zobaczysz w nagłówku.

Ciężarówki ledwie zaczęły. 1472 elektryczne ciężarowe w całej Wielkiej Brytanii, a ich liczba między 2015 a 2020 wręcz spadła, do 253. Osobowe zawsze były łatwą częścią. To jest trudna część i tak naprawdę jeszcze się nie zaczęła.

Motocykle elektryczne się cofają. 14 142 w 2023, potem 14 039, teraz 13 460. Dwa lata spadku, jedyna kategoria, która się kurczy, gdy wszystko inne rośnie wykładniczo.

Procenty zwalniają, a blacha nie. Wzrost aut osobowych wyniósł 114% w 2020 i 35% w 2025. Ale 2025 wprowadził na drogi 442 000 aut wobec 350 000 w 2024. Malejący procent dużej liczby wciąż bije duży procent małej.

Jeśli chodzi o to, dokąd to zmierza, Future Energy Scenarios NESO z 2025 roku dają Wielkiej Brytanii do 2050 roku 31 milionów pojazdów elektrycznych w scenariuszu Holistic Transition, 33,4 miliona w Electric Engagement i 36,1 miliona w Hydrogen Evolution.5 Dzisiejsze 1,84 miliona to mniej więcej sześć procent drogi.

Jeden szczegół z tych scenariuszy, który warto odnotować: elastyczność dostępna dzięki inteligentnemu ładowaniu w tym roku spadła, z 16 GW do 10 GW. Większe baterie oznaczają rzadsze, dłuższe ładowania i mniej do przesuwania.5

Zapotrzebowanie, które w ogóle się nie pojawiło

Jest jeszcze druga rzecz, która ciągnie zapotrzebowanie w dół, i nie jest to efektywność.

Autokonsumpcja
Fotowoltaika bez baterii30–40%
Fotowoltaika z baterią80–90%6

W Wielkiej Brytanii są już dwa miliony instalacji słonecznych, razem 22,3 GW, a ponad 30% nowych systemów montuje się z baterią, wobec 10% pięć lat temu.6 Postaw magazyn za panelami, a większość tego, co wyprodukuje dach, nigdy nie przejdzie przez licznik.

Ta energia nie jest zaoszczędzona. Po prostu przestano ją liczyć. Licznik to jedyne, co się zmieniło.

RokDodana moc fotowoltaiki
2021~0,4 GW
2022~0,5 GW
20231,9 GW
20242,3 GW
20252,6 GW

Sześciokrotnie w pięć lat, a kształt mówi dlaczego. 2021 i 2022 były płaskie. Potem przyszły rachunki, ludzie policzyli, i fotowoltaika przestała być wyborem ekologicznym, a stała się finansowym.

Nasz dom jest gdzieś w tej tabeli. Dziewięć kilowatów na dachu, trzydzieści kilowatogodzin baterii pod nim, dwa auta i klimatyzacja pijące dzienną produkcję. Z punktu widzenia National Grid ten adres od lat po cichu się kurczy. Z punktu widzenia fizyki nie. Energia po prostu przestała się pojawiać na czyimkolwiek wykresie.

Wojna z tym, co zadziałało

Nic z powyższego nie stało się przypadkiem, a trwa żywa próba powstrzymania reszty.

Reform przejął w maju 2025 dziesięć angielskich rad i zapowiedział, że użyje „every lever”, każdej dźwigni, żeby blokować nowe projekty wiatrowe, słoneczne i bateryjne. Carbon Brief oszacował zagrożoną moc na około 6 GW: 5076 MW projektów bateryjnych, 786 MW fotowoltaiki i 56 MW wiatru w tych dziesięciu obszarach.7 Rzecznik partii ds. energii napisał do deweloperów w Lincolnshire, że „this is war”, to wojna, i wysłał formalne zawiadomienie do prezesów SSE Renewables, Octopus Energy, Centrica i Equinor, że rząd Reform podrze ich umowy.7

Sprawdzamy argument o ziemi rolnej

Podany powód to ziemia rolna i bezpieczeństwo żywnościowe. To twierdzenie da się sprawdzić, więc je sprawdźmy.

Użytkowanie ziemiPowierzchniaUdział w UK
Fotowoltaika naziemna, wrzesień 202421 200 ha~0,1%8
To samo, badanie satelitarne15 580–17 364 ha0,06–0,07%9
Pola golfowe125 000 ha~0,5%10
70 GW fotowoltaiki do 2035n/dponiżej 1% ziemi rolnej10

Fotowoltaika pokrywa około jednej dziesiątej procenta tego kraju. Golf pokrywa mniej więcej pięć razy tyle, a przez wszystkie lata, gdy ktoś na głos martwił się o brytyjskie bezpieczeństwo żywnościowe, nikt ani razu nie napisał do klubu golfowego, żeby wypowiedzieć mu wojnę. Ani jednego listu.

Pod tym hałasem kryje się prawdziwy argument i zasługuje na to, by powiedzieć go wprost. CPRE ustaliło, że 59% największych farm słonecznych w Anglii stoi na produktywnej ziemi rolnej, a 31% tej powierzchni zaklasyfikowano jako najlepszą i najbardziej uniwersalną.11 Jakość ziemi to uczciwy argument. Ilość nie, a to właśnie argument o ilości się podnosi.

I spójrz jeszcze raz, co naprawdę jest w tych 6 GW. Fotowoltaika to 786 MW. Baterie to 5076 MW, ponad cztery piąte mocy, o którą toczy się walka.7 Argument o ziemi rolnej celuje w mniejszą liczbę. Prawdziwym celem jest magazynowanie, a magazyn niczego nie hoduje.

Sprawdzamy argument o pożarach

Projekty bateryjne odrzuca się z powodu ryzyka pożaru. Nie wszędzie tam, gdzie rządzi Reform, oddajmy sprawiedliwość. To szeroki lokalny sprzeciw, a nie kampania jednej partii, i działa. Ponad 900 sprzeciwów wobec projektu koło Allerton Bywater w Leeds. Teren w zielonym pasie koło Eaglesham odrzucony z obawy przed pożarami litu po 250 sprzeciwach. Projekt 49,9 MW w Devon odrzucony wbrew zaleceniu samego urzędnika planistycznego.12

Postawmy więc pożary obok sprzeciwów.

Liczba
Pożary baterii sieciowych w UK, w całej historii3 znane13
Korea Południowa, skupisko 2017–20192814
Globalna baza incydentów EPRI, od 2011~95 wpisów14
Sprzeciwy wobec jednego projektu w Leeds900+12

Jeden wniosek planistyczny w Leeds zebrał więcej sprzeciwów, niż od 2011 roku odnotowano pożarów baterii sieciowych gdziekolwiek na ziemi. Trzy w tym kraju, w ogóle. Jeden z nich na terenie wciąż w budowie.13

A 27 z 30 incydentów na świecie w latach 2018 i 2019 miało miejsce w Korei Południowej. Jedno krajowe skupisko, na tyle poważne, że zatrzymało tamtejszy rynek magazynowania, i powód, dla którego ta baza w ogóle istnieje.14 Wyjmij je, a globalny rejestr jest jeszcze chudszy.

Tymczasem wskaźnik się zawalił. Liczba awarii rocznie pozostała mniej więcej płaska, podczas gdy wdrożenia wzrosły z 11 GWh w 2018 do ponad 300 GWh w 2024. To spadek wskaźnika awarii o 99% na jednostkę zainstalowaną, bo normy nadrobiły zaległości.14 W 2024 roku 0,3% projektów miało awarię, która doprowadziła do pożaru budzącego obawy o bezpieczeństwo.14 Omówiłem to, oraz pożar w Moss Landing, który wszyscy przytaczają, w tekście o energii odrzuconej.

Jest jeszcze dlaczego zawodzą, i to jest część, która powinna zakończyć spór.

Przyczyna źródłowaUdział w awariach
Integracja, montaż i budowa36%15
Eksploatacja29%
Projekt21%
Wada produkcyjna4%

89% incydentów w ogóle nie zaczyna się od baterii.15 Tylko trzy w całej bazie mają źródło w wadzie ogniwa lub modułu. Naprawdę psuje się reszta systemu: okablowanie DC i AC, HVAC, sam sprzęt gaśniczy. A 72% awarii zdarza się podczas budowy, uruchamiania albo w ciągu pierwszych dwóch lat.15

Więc to nie chemia. To montaż. Byle jaki montaż, chodzenie na skróty przy instalacji, uruchamianie z monitoringiem, który jeszcze nie działa, więc wyciek albo błąd izolacji ma czas, żeby rozwinąć się w coś, co wymaga wozu strażackiego, zanim jakikolwiek alarm zadzwoni gdzieś, gdzie usłyszy go człowiek. Innymi słowy, partactwo.

To ważne, bo zmienia odpowiedź. Gdyby lit sam z siebie miał skłonność do zapalania się, miałbyś rację, trzymając go z dala od wsi. Nie ma. To problem jakości wykonawstwa i inspekcji, czyli coś, co już umiemy naprawiać. Tak samo jak każdy inny kawałek instalacji elektrycznej: porządne normy, porządny odbiór, ktoś kompetentny sprawdzający robotę.

Co prowadzi z powrotem do przepisów planistycznych, gdzie jest prawdziwa luka warta załatania. Rady nie mają prawnego obowiązku konsultowania wniosku BESS ze strażą pożarną, więc jedne wymagają pełnego planu zarządzania ryzykiem pożarowym, a inne uznają bezpieczeństwo za coś całkiem poza planowaniem.12

Zarzut brzmi: „te rzeczy się palą”. Dane mówią: palą się rzeczy źle zamontowane. Jedno to argument za odmową pozwolenia. Drugie to argument za inspekcją budowy. Załataj lukę, a usuniesz argument. Zostaw ją, a dalej będzie działał jako argument.

Warto powiedzieć, że jak dotąd nic z tego nie działało szczególnie dobrze. Rok później te rady przekonały się, że blokowanie dużej fotowoltaiki łatwiej ogłosić w komunikacie prasowym niż przeprowadzić na komisji planistycznej, a kilka projektów i tak przeszło.7

Idź za pieniędzmi

Jeśli chodzi o to, skąd pochodzi scenariusz, finansowanie jest sprawą publiczną.

GrupaPieniądzeOd kogo
Heartland Institute$676 000+ (1998–2007)ExxonMobil16
Heartland Institutedalsze nieujawnione kwotyfundacje powiązane z Kochami16
GWPF / Net Zero Watch$500 000+fundusz powiązany z Kochami17
GWPF / Net Zero Watch$210 525Sarah Scaife Foundation, przez swoje amerykańskie ramię17

Heartland to amerykańska organizacja negująca zmiany klimatu, która otworzyła brytyjski oddział, z Nigelem Farage’em jako honorowym gościem na otwarciu.16 Global Warming Policy Foundation prowadzi tu kampanie jako Net Zero Watch, zarejestrowana organizacja charytatywna prowadząca swoje kampanie przez prywatną spółkę.17

Amerykańskie pieniądze z paliw kopalnych, amerykańskie hasła, brytyjska partia powtarzająca je przeciw technologii, w której ten kraj jest dowodnie dobry. Sam połącz kropki.

Hasła przychodzą razem z prezydentem.

TwierdzenieCo mówią dowody
Hałas turbin powoduje rakaCałkowicie bezpodstawne. Żadnych dowodów, że ten dźwięk w ogóle szkodzi zdrowiu.18
Morski wiatr zabija wielorybyNOAA i National Marine Fisheries Service nie znajdują żadnych dowodów naukowych. Wyrzucenia na brzeg to zderzenia ze statkami, sprzęt rybacki i ocieplająca się woda.18
Ich produkcja daje „tremendous fumes”Turbina zwraca energię zużytą na jej budowę w 5 do 8 miesięcy. Wiatr emituje 37× mniej CO₂ niż gaz i 77× mniej niż węgiel.19

Nad tym ostatnim warto się zatrzymać, bo odwraca się idealnie. Wiatr ma najmniejszy ślad węglowy ze wszystkich technologii wytwarzania, które mierzy amerykański Department of Energy.19 Mediany IPCC dają lądowej energetyce wiatrowej 11 g/kWh, a węglowi 820. Rozpisałem to w tekście o energii odrzuconej. To, co oskarża się o produkowanie zanieczyszczeń, produkuje ich najmniej.

To o ptakach przynajmniej zaczyna się od czegoś prawdziwego, więc postawmy je obok innych rzeczy, które zabijają ptaki.

Przyczyna śmierci ptaków w USARocznie
Turbiny wiatrowe140 000–330 00018
Budynki~600 milionów18
Koty2 miliardy+18

Turbiny odpowiadają za mniej więcej jednego ptaka na sześć tysięcy. Nikt nigdy nie występował w telewizji w sprawie kotów. Z kotami najwyraźniej wszystko w porządku.

A wątek dobrostanu zwierząt nie wyszedł od nikogo, kto obserwuje ptaki. Koordynował go konserwatywny think tank finansowany przez grupę branżową wspieraną przez ExxonMobil, Chevron i Marathon Oil.18 Te same pieniądze co w tabeli wyżej, inna droga dostawy.

To jest trzeci kanał. Think tanki to piszą, gazety drukują, a w sieci rozchodzi się to hurtowo. Badanie Brown University wykazało, że konta botów odpowiadały za blisko 40% tweetów nazywających naukę o klimacie fałszem.20 Nie twierdzę, że wiem, kto je prowadzi, a to badanie dotyczy negowania zmian klimatu ogólnie, nie brytyjskiej fotowoltaiki w szczególności. Ale wzorzec się trzyma, z którego końca by go nie podnieść: te twierdzenia są błędne, są stare i ktoś za nie zapłacił.

Ten sam język

Oto część, którą moim zdaniem się przeocza. Zapytaj, dlaczego Heartland otworzył oddział w Londynie, a nie w Lyonie czy Lipsku.

Bo tutaj działa tak, jak jest napisane. Bez tłumaczenia, bez lokalizacji, bez dostosowywania argumentu do kraju, który mierzy w systemie metrycznym i ogrzewa domy z sieci ciepłowniczej. Komunikat prasowy ląduje po angielsku i idzie tego samego dnia.

Stoi za tym zmapowana struktura, a nie tylko wspólne słownictwo.

Most
Atlas Network, Waszyngtonwspiera 450+ organizacji w 90+ krajach21
Finansowany przezDonors Trust i Charles Koch Foundation21
55 Tufton Street, WestminsterGWPF, IEA, TaxPayers’ Alliance, Centre for Policy Studies, Adam Smith Institute, Civitas21
Powiązania USA–UK zmapowane przez DeSmog~200021

Negacjoniści klimatyczni stawili się licznie na konferencji Reform we wrześniu 2025.21 Nic z tego nie wymagało przetłumaczenia ani jednego słowa.

A ruch idzie w obie strony. Udokumentowano, że brytyjskie skrajnie prawicowe kanały na Telegramie wzmacniały dezinformację o uczciwości amerykańskich wyborów. Ta sama rura, skierowana w drugą stronę.22 Badacze opisują, jak publikacje anglojęzyczne ustalają narracje, które potem podchwytują i powtarzają media w innych językach, co stawia nas na początku kolejki, a nie na końcu.22

Czytelnik francuski czy niemiecki dostaje opóźnienie i tłumacza, a tłumaczenie jest filtrem. Ktoś musi uznać, że twierdzenie warto przenieść, i sprawdzić je na tyle, żeby podpisać się pod nim własnym nazwiskiem. My dostajemy je na surowo, w tempie retweeta, z rynku medialnego czterdzieści razy większego od naszego, który i tak konsumujemy dla rozrywki.

To jest prawdziwa podatność. Nie to, że Amerykanie kłócą się o własną sieć. Mogą z nią robić, co chcą. Chodzi o to, że słyszymy każde słowo, we własnym języku, o naszej sieci, od ludzi, którzy nigdy jej nie widzieli.

Niska emisja, drogi prąd

Jedna rzecz się nie poprawiła. Elektryczność kosztowała w ostatnim roku średnio £92,77/MWh, wobec £70,13 w całym zbiorze danych. Mniej więcej o jedną trzecią drożej, podczas gdy emisje spadły o połowę.1

Czytałeś, że to przez OZE. Czytałeś to wiele razy.

Brytyjska prasa ogólnokrajowa, 2025
Artykuły redakcyjne krytykujące OZE4223
Pierwszy rok, w którym antyodnawialne przewyższyły liczbą pro-, od201423
Prawicowe artykuły redakcyjne o klimacie odrzucające działania klimatyczne81%23
Krytyczne artykuły redakcyjne stawiające na pierwszym miejscu koszt86%23

Więc argumentem jest koszt. Nie ptaki, nie krajobraz, nie niestabilność. Koszt, w siedmiu na osiem.

Dashboard to rozstrzyga, bo co pół godziny publikuje cenę i miks razem. Oto 20 września 2026, od podwieczorku.1

GodzinaCenaGazUdział gazuEmisyjnośćSłońceWiatr
16:00−£19,032,85 GW11,3%71 g/kWh6,3311,30
16:30£38,193,74 GW15,1%88 g/kWh5,1910,84
17:00£103,704,46 GW18,3%109 g/kWh4,0610,21
17:30£134,166,23 GW25,6%133 g/kWh2,649,68
18:00£175,577,96 GW32,2%150 g/kWh1,538,96
19:30£195,658,87 GW39,9%162 g/kWh0,026,99

Słońce zaszło. Gaz się potroił, z 2,85 GW do 8,87. A cena poszła z minus dziewiętnastu funtów do prawie dwustu w trzy i pół godziny. Plus £57 w półgodzinie do wpół do piątej, kolejne £65 do piątej, kolejne £41 do szóstej. Emisyjność w tym czasie wzrosła ponad dwukrotnie.

Weź cały dzień, a nie tylko jego ciekawy kawałek, i zależność trzyma się we wszystkich czterdziestu ośmiu okresach rozliczeniowych.

20 września 2026, wszystkie 48 półgodzin
Udział gazu w zakresie7,4% do 39,9%
Cena w zakresie−£19,03 do £195,65
Całkowita rozpiętość£214,68/MWh
Korelacja udziału gazu z cenąr = 0,933
Półgodziny z ujemną ceną18, od 01:00 do 16:00

Zero przecinek dziewięćdziesiąt trzy, w jeden dzień, przy stałych kontraktach gazowych. A przez dziewięć godzin Wielka Brytania płaciła ludziom za to, żeby odbierali od niej prąd. Gaz na poziomie 7,4%, słońce bliskie 10 GW, cena poniżej zera.

Potem słońce zaszło i kosztowało to £195,65. Te same druty. Te same farmy wiatrowe. Ten sam kraj.

Mechanizm to wycena krańcowa. Cenę hurtową ustala koszt pracy najdroższej elektrowni potrzebnej w danej półgodzinie, a to prawie zawsze gaz. W czasie kryzysu gaz ustalał cenę przez 98% czasu, dostarczając około 40% elektryczności; w 2021 przez 97% czasu przy 37% produkcji.24 Najwyższy odsetek ze wszystkich krajów Europy.

Udział w produkcjiUdział w ustalaniu ceny
Gaz27,0% w ostatnim roku197–98% okresów24
Wiatr, słońce, atom, woda, biomasa73,0%reszta

Bądźmy uczciwi co do jednej rzeczy w tych danych, bo ktoś ją wyłapie. Średnia z całego okresu to £70,13/MWh przy brudniejszym miksie niż dziś, taniej niż £92,77 z ostatniego roku. To nie wiatr podnosi ceny. To lata 2012–2020 były latami taniego gazu. Na przestrzeni epok dominuje cena gazu; w obrębie jednego dnia dominuje pogoda. Oba wskazują tego samego winowajcę.

Więc ćwierć miksu wycenia całość. Wiatr mógłby być darmowy w miejscu wytwarzania, i w dużej części praktycznie jest, a liczba na twoim rachunku by nie drgnęła, bo stawkę wciąż ustala ostatnia elektrownia gazowa w kolejce.

To nie OZE robią prąd drogim. To projekt rynku z lat 90. spotyka sieć, która już nie wygląda jak w latach 90.

Rozstrzyga to scenariusz alternatywny. Weź jeden skok cen gazu, taki, jaki już przeżyliśmy, i zamodeluj go na dwóch różnych sieciach.24

Ten sam skok cen gazu uderza w sieć, w której…Rachunki gospodarstw rosną o
osiągnięto cele OZE na 20308%
nie ma żadnych OZE wspieranych przez CfD45%

Ten sam skok. Ten sam gaz. Jedyna różnica to ile wiatru i słońca stoi obok, nie przejmując się tym, ile kosztuje gaz. Więcej OZE, mniejszy cios. Pięć i pół raza.

Więc farmy wiatrowe są powodem, dla którego ostatni kryzys dało się przetrwać, a nie powodem, dla którego się wydarzył. Trzy osobne testy, jedna odpowiedź: w obrębie dnia cena podąża odwrotnie za wiatrem, na przestrzeni epok za ceną gazu, a w modelach to OZE łagodzą skok. Przyczyną jest gaz. To nawet nie jest blisko i tak naprawdę nie ma o czym dyskutować.

Co naprawiłoby tamten wieczór

Teraz połóż to obok osiemnastu półgodzin wcześniej tego samego dnia, gdy cena siedziała poniżej zera. To dokładnie taki kształt problemu, jaki rozwiązuje bateria. Ładuj ją, gdy sieć płaci ludziom za odbieranie prądu, oddaj w popołudniowy szczyt, a ostatnia elektrownia gazowa w kolejce nigdy nie zostanie wezwana. Rozpiętość 20 września wyniosła £214,68 za megawatogodzinę. Baterie istnieją po to, żeby zjadać takie rozpiętości.

Co sprowadza nas z powrotem do tych 5076 MW projektów bateryjnych w dziesięciu radach i partii, która obiecała przeciw nim każdą dźwignię. Blokowanie magazynowania nie tylko odkłada jakąś redukcję emisji. Chroni marżę gazu, półgodzina po półgodzinie, dokładnie w te wieczory, gdy gaz jest wart najwięcej.

Czy taki jest zamiar, idź za pieniędzmi. Taki jest skutek tak czy inaczej, a finansowanie stojące za tym argumentem, według tabeli wyżej, należy do branży, która zgarnia różnicę.

Opłaty, i kto sprawdził liczby

I opłaty, skoro przytacza się je jako dymiący pistolet:

Składnik rachunku, 2025KwotaUdział
Koszty polityczne na prądzie£148,4517% rachunku za prąd25
Koszty polityczne na gazie£50,866% rachunku za gaz25

Siedemnaście procent, a od kwietnia 2026 rząd przeniósł 75% Renewables Obligation z rachunków na ogólne podatki, czyli około £92 rocznie z przeciętnej obniżki o £150.25 Prawdziwe pieniądze, warte sporu, i ani trochę nie główne wydarzenie. Głównym wydarzeniem jest 27% produkcji, które wycenia pozostałe 73%.

Nie powiem ci, ile z tych 42 artykułów redakcyjnych było kłamstwami, bo udowodnienie zamiaru to nie coś, co mogę zrobić zza biurka. Co da się pokazać, to wskaźnik błędów, a jest marny. Skarga na jeden tekst Daily Mail wskazała piętnaście błędów merytorycznych; regulator zażądał jednego sprostowania.26 Mail on Sunday i The Times podały, że NESO ustaliło, iż koszt zera netto wyniesie do 2050 roku £4,5 biliona. NESO nie ustaliło niczego takiego, a był to trzeci raz, gdy gazety przeinaczyły ustalenia tej samej instytucji.26

Zanim ktoś zacytuje mi małą liczbę uznanych skarg: w komisji skarg IPSO nie zasiada żaden zawodowy naukowiec, nie konsultuje ona ekspertów w sprawach technicznych i rutynowo traktuje błędną liczbę jak opinię.26 Jedna uznana skarga na piętnaście błędów mierzy regulatora, a nie artykuł.

Wyciągnij własne wnioski. Mój jest taki, że najczęściej powtarzany argument przeciw OZE w brytyjskiej prasie to ten, który rozpada się najszybciej, gdy postawisz go obok licznika samej sieci.

A ceny gazu nie ustalamy my

Oto co naprawdę stało się z gazem, według europejskiego benchmarku TTF.27

Cena gazu TTF
Średnia sprzed 2021~€20/MWh
Grudzień 2021€180
Marzec 2022€220
Szczyt w sierpniu 2022~€340
Początek 2026€35–45
Połowa września 2026€83,40

W szczycie siedemnaście razy normalna stawka. I spójrz na ostatni wiersz. Gaz poszedł w tym miesiącu do €83 na obawach o dostawy i magazyny, i dokładnie dlatego spokojny, bezwietrzny niedzielny wieczór w brytyjskiej sieci był wyceniony na £179,70/MWh. Łańcuch jest krótki: rusza się europejski rynek gazu, gaz ustala brytyjską cenę, twój rachunek idzie za nią.

Zauważ też, że „powrót do normy” nim nie jest. Dzisiejsza podłoga €35–45 to wciąż dwa razy tyle co przed kryzysem, i skacze na plotkę.

Żadna z tych decyzji nie zapada tutaj, a nasze narażenie rośnie.28

Dostawy gazu w UK
Udział Morza Północnego w zapotrzebowaniu, 2025około połowy
Gaz importowany, 2025464 TWh
w tym norweskim gazociągiem69% importu
w tym LNG31% importu
LNG jako udział w całych dostawach teraz14%
Udział LNG do 2030ponad 25%
Udział LNG do 2035blisko 50%

Wydobycie z Morza Północnego spada o 12–13% rocznie i według prognoz do 2035 będzie o 78% niższe niż w 2025.28 Lukę wypełniają tankowce z Kataru i Stanów Zjednoczonych, kupowane na globalnym rynku spot w konkurencji z kupującymi w Azji, którzy mogą nas przelicytować w każdy mroźny poranek, w który zechcą.

Więc argument, że powinniśmy trzymać sieć na gazie ze względu na rachunki, stawia sprawę na głowie. Gaz to ta część, której nie kontrolujemy, wyceniana przez wydarzenia, na które nie mamy wpływu, z pól, które się wyczerpują. Wiatr i słońce to ta część, która dzieje się tutaj za darmo, kiedy sprzęt już stoi.

Ile to kosztuje, a za ile się to sprzedaje

Jest różnica między tym, ile coś kosztuje, a tym, ile ci za to liczą, i cały ten interes siedzi w tej szczelinie.

Koszt prowadzenia tej sieci spadł. Połowa emisji, zero węgla, jedna trzecia produkcji pochodzi teraz z pogody, która przychodzi za darmo i nie wystawia faktury. To jest koszt. Cena poszła w drugą stronę, bo zatrzymaliśmy regułę z lat 90., która pozwala najdroższej elektrowni w systemie ustalać stawkę dla wszystkiego innego, a potem importowaliśmy paliwo dla tej elektrowni z rynku, na którym fala mrozu w Azji zmienia to, ile emeryt w Barnsley płaci za ciepło.

Nikt tego nie ukrywa. Jest to zapisane w półgodzinnych danych rozliczeniowych, za darmo, na stronie, którą prowadzi jedna kobieta.

Wciąż wracam do tego, kto korzysta na tym zamieszaniu. Bo ludzie, którzy mówią ci, że to zrobiły farmy wiatrowe, są, gdy pójdziesz za pieniędzmi wstecz, finansowani przez to, co naprawdę to zrobiło. To nie przypadek i to nie niekompetencja. To najstarsza sztuczka, jaka istnieje: rozzłościć ludzi na najtańszą część systemu, żeby nikt nie patrzył na najdroższą.

A atakowana część to jedyna, którą posiadamy na własność. Turbina gazowa potrzebuje tankowca z Kataru i ceny ustalonej w Rotterdamie. Farma wiatrowa przy ujściu Humber potrzebuje konserwacji. Jedno to suwerenność, a drugie to stałe zlecenie przelewu, i wygląda na to, że zaraz wygadamy sobie rezygnację z pierwszego, żeby chronić drugie.

Zbudowaliśmy to. Działa. Ktoś powinien ludziom powiedzieć.

Źródła


  1. Kate Morley — National Grid: Live — miks wytwarzania, emisyjność, zapotrzebowanie i cena w Wielkiej Brytanii, do wyboru za ostatnią dobę, tydzień, rok i cały zbiór danych od 2012; także zamknięcie ostatniej elektrowni węglowej 30 września 2024. ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎

  2. Drax — 2024, the year GB electricity demand turned a corner — dwie dekady spadającego zapotrzebowania, obciążenie dodane przez pojazdy elektryczne i pompy ciepła oraz odwrócenie trendu w 2024. ↩︎ ↩︎

  3. European Commission — Light sources, energy label and ecodesign — regulacje ekoprojektu dla oświetlenia i 81 TWh elektryczności, które zaoszczędziły w UE w 2020. ↩︎

  4. Department for Transport — Vehicle licensing statistics data tables, VEH0141 — zarejestrowane pojazdy plug-in na koniec każdego kwartału według typu nadwozia i rodzaju paliwa. Liczby powyżej to kolumna pojazdów w pełni elektrycznych dla Wielkiej Brytanii w IV kwartale każdego roku. ↩︎

  5. National Energy System Operator — Future Energy Scenarios — przyrost pojazdów elektrycznych do 2050 w poszczególnych ścieżkach, moc vehicle-to-grid i korekta elastyczności inteligentnego ładowania. ↩︎ ↩︎

  6. MCS — UK homes installing a small-scale renewable every 90 seconds — łączna liczba certyfikowanych instalacji, próg dwóch milionów i moc zainstalowana oraz udział nowych systemów słonecznych łączonych z magazynem bateryjnym. ↩︎ ↩︎

  7. Carbon Brief — Reform-led councils threaten 6GW of solar and battery schemes across England — moc w dziesięciu radach przejętych w maju 2025, zobowiązanie „every lever”, listy wysłane do deweloperów i prezesów firm energetycznych oraz to, co od tamtej pory naprawdę stało się z projektami. ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎

  8. House of Commons Library — Planning for solar farms — fotowoltaika naziemna zajmowała pod koniec września 2024 szacunkowo 21 200 hektarów, około 0,1% całkowitej powierzchni UK. ↩︎

  9. Lancaster University — Researchers use satellite imagery to shed light on UK solar farm land use — pomiar satelitarny dający farmom słonecznym od 15 580 do 17 364 hektarów, od 0,06% do 0,07% powierzchni UK. ↩︎

  10. Friends of the Earth — Fact check: British farming and renewables — powierzchnia pól golfowych wobec fotowoltaiki i udział ziemi rolnej wynikający z celu 70 GW do 2035. ↩︎ ↩︎

  11. CPRE — Two-thirds of mega solar farms built on productive farmland — 59% największych działających farm słonecznych w Anglii na produktywnej ziemi rolnej, 31% tej powierzchni zaklasyfikowane jako najlepsza i najbardziej uniwersalna. ↩︎

  12. House of Commons Library — Battery energy storage systems — sprzeciwy i odmowy planistyczne, w tym projekty w Allerton Bywater, Eaglesham i Devon, niekontrolowany wzrost temperatury jako mechanizm pożaru i brak prawnego obowiązku rad, by konsultować wniosek BESS ze strażą pożarną. ↩︎ ↩︎ ↩︎

  13. House of Commons Library — Battery energy storage systems — udokumentowane pożary sieciowych BESS w UK, w tym Liverpool we wrześniu 2020 i teren w budowie w Essex w lutym 2025, oraz uwaga, że nie istnieje wiarygodny publiczny rejestr liczby incydentów. ↩︎ ↩︎

  14. EPRI — BESS Failure Incident Database — globalny rejestr awarii w skali sieciowej od 2011, południowokoreańskie skupisko z lat 2017–2019, spadek wskaźnika awarii na jednostkę zainstalowaną wobec wzrostu wdrożeń oraz zastrzeżenie, że baza obejmuje tylko publicznie zgłoszone incydenty. ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎

  15. Utility Dive — Cells and modules not responsible for most battery energy storage system failures — analiza przyczyn źródłowych EPRI: integracja, montaż i budowa 36% awarii, eksploatacja 29%, projekt 21%, wady produkcyjne 4%; 89% incydentów niemających źródła w baterii; i koncentracja awarii w okresie budowy, uruchamiania i pierwszych dwóch lat eksploatacji. ↩︎ ↩︎ ↩︎

  16. Left Foot Forward — What is the Heartland Institute? — otwarcie brytyjskiego oddziału, obecni na nim oraz finansowanie Heartland przez ExxonMobil i fundacje powiązane z Kochami. ↩︎ ↩︎ ↩︎

  17. openDemocracy — Net Zero Watch: how dark oil money is funding influential UK climate sceptics — finansowanie GWPF i Net Zero Watch przekazywane przez American Friends of the GWPF, w tym wpłaty Sarah Scaife Foundation. ↩︎ ↩︎ ↩︎

  18. Climate Power — Fact check: Trump’s wind turbine claims — twierdzenia o raku i wielorybach wobec stanowiska NOAA i National Marine Fisheries Service, szacunki US Fish and Wildlife Service dotyczące zderzeń ptaków z turbinami w porównaniu z budynkami i kotami oraz pochodzenie argumentu o dobrostanie zwierząt z pracy think tanków finansowanych przez branżę paliw kopalnych. ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎

  19. CNN — Fact check: five things Trump got wrong about wind turbines — twierdzenie o „tremendous fumes” i śladzie węglowym wobec stanowiska Department of Energy, zwrot energetyczny przeciętnej turbiny w pięć do ośmiu miesięcy i emisje wiatru w porównaniu z gazem i węglem. ↩︎ ↩︎

  20. Institute at Brown for Environment and Society — Shadowy Twitter bots spread climate disinformation — udział tweetów opisujących naukę o klimacie jako fałsz, które przypisano kontom botów. Uwaga: to badanie z 2021 roku o negowaniu zmian klimatu ogólnie, nie konkretnie o brytyjskich OZE. ↩︎

  21. DeSmog — 55 Tufton Street i Mapped: how a US-UK network pushes climate science denial — westminsterskie skupisko i jego członkowie, zasięg Atlas Network i jej finansowanie przez Donors Trust i Charles Koch Foundation, około dwóch tysięcy zmapowanych powiązań transatlantyckich oraz obecność grup negujących zmiany klimatu na konferencji Reform w 2025. ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎

  22. DFRLab — UK-based far-right Telegram channels amplified disinformation targeting US election integrity — udokumentowane transatlantyckie wzmacnianie w obu kierunkach i rola publikacji anglojęzycznych w ustalaniu narracji powtarzanych potem przez media w innych językach. ↩︎ ↩︎

  23. Press Gazette — Record opposition to climate action in UK national newspapers in 2025 — liczba artykułów redakcyjnych krytykujących energię odnawialną, pierwszy rok od 2014, w którym przewyższyły liczbą przychylne, udział prawicowych artykułów o klimacie odrzucających działania klimatyczne i koszt jako dominująca linia ataku. ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎

  24. Carbon Brief — Q&A: Why does gas set the price of electricity, and is there an alternative? — wycena krańcowa w Wielkiej Brytanii, udział okresów rozliczeniowych, w których gaz ustala cenę, wobec jego udziału w produkcji, oraz modelowany skutek skoku cen gazu z OZE wspieranymi przez CfD w systemie i bez nich. ↩︎ ↩︎ ↩︎

  25. House of Commons Library — What costs make up an electricity bill? — koszty polityczne na rachunkach za prąd i gaz w kwotach i jako udział, Renewables Obligation jako największy pojedynczy koszt polityczny oraz przeniesienie 75% jego kosztu na ogólne podatki od kwietnia 2026. ↩︎ ↩︎ ↩︎

  26. Carbon Commentary — Climate misinformation and press regulation — piętnaście nieścisłości wskazanych w jednym artykule Daily Mail wobec jednego wymaganego sprostowania, powtarzające się przeinaczanie ustaleń NESO o koszcie zera netto oraz skład i podejście komisji skarg IPSO w sprawach technicznych. ↩︎ ↩︎ ↩︎

  27. Trading Economics — EU natural gas (TTF) price history — holenderski benchmark TTF od poziomu sprzed 2021 przez skok 2021–22 do szczytu w sierpniu 2022 i obecnych poziomów, w tym ruch we wrześniu 2026 na obawach o dostawy i magazyny. ↩︎

  28. ICIS — Ebbing North Sea gas production to raise UK gas prices and exposure to LNG imports — wydobycie z Morza Północnego pokrywające około połowy zapotrzebowania w 2025, wolumen i struktura importu, tempo spadku UKCS oraz prognozowana zależność od LNG do 2030 i 2035. ↩︎ ↩︎