Byłem administratorem systemów rejestru DNS w Nominet, rejestrze .uk, od 2017 do 2019 roku: w budynku, w czasie gdy narastała presja, z której wyrósł bunt z 2021 roku. Samo głosowanie odbyło się już po moim odejściu i ta część jest sprawą publiczną, podlinkowaną jak zwykle. Tam, gdzie mówię o tym, jak to wyglądało od środka, mówię to wprost.

Wpis towarzyszący temu jest o ICANN i ciągle dochodzi do tego samego pytania z różnych stron: kiedy nikt nie ma umowy nad rejestrem, co tak naprawdę sprawia, że ten się zachowuje?

.uk to dobre miejsce, żeby na to odpowiedzieć, bo nikt takiej umowy nie ma. Nie ma nad nim umowy rejestrowej ICANN, nie ma Specyfikacji 6, nie ma działu zgodności, nie ma zewnętrznego monitoringu i nie ma regulatora w zwykłym sensie. Nie prowadzi go Ofcom. Nie prowadzi go rząd.

Prowadzą go jego członkowie. A w marcu 2021 roku z tego skorzystali.

Czym właściwie jest Nominet

Nominet to spółka z odpowiedzialnością ograniczoną do wysokości gwarancji. Nie ma udziałowców. Ma członków, czyli rejestratorów i inne zainteresowane strony, które płacą składkę i mają głos, i została powołana, by prowadzić .uk dla dobra publicznego, a nie dla zysku.

Ta struktura to cała historia. Spółka bez właścicieli, których trzeba by wzbogacać, nadal przyjmuje pieniądze, a rejestr prowadzący narodową przestrzeń nazw bez konkurenta przyjmuje ich dużo. Na co ma iść ta nadwyżka, to pytanie, na które statut odpowiada mgliście, a zarząd w praktyce.

Członkowie to jedyna kontrola. Nie ma nic więcej. Co jest w porządku, dopóki odpowiedzi się zgadzają, i staje się całą grą, kiedy przestają.

Organizacja od środka

Oto część, której ludzie spoza rejestru rzadko sobie wyobrażają, a ma znaczenie dla wszystkiego, co dalej.

Nominet nigdy nie był tylko .uk. Kiedy tam byłem, platforma obsługiwała:

  • .uk, krajową domenę najwyższego poziomu (ccTLD), bez żadnej umowy z ICANN.
  • .cymru i .wales, ogólne domeny najwyższego poziomu (gTLD), które Nominet posiada we własnym imieniu, i te są objęte umowami rejestrowymi ICANN.
  • Cudze gTLD. W kwietniu 2016 roku Minds + Machines przekazało Nominet zaplecze techniczne dla maksymalnie 28 swoich ciągów, w tym .london, .work, .law, .fashion i .cooking, co umieściło Nominet w czołówce operatorów rejestrów według liczby prowadzonych TLD. Do tego domeny markowe, jak .bbc i .bentley.
  • Awaryjną rolę dla ICANN. Nominet jest jednym z awaryjnych operatorów zaplecza rejestru ICANN (EBERO), firm, którym ICANN przekazuje gTLD, gdy odbiera ją temu, kto ją prowadził. Dołączył w 2014 roku, a w grudniu 2017 roku ICANN z tego skorzystało: Nominet został awaryjnym tymczasowym operatorem .wed po awarii usługi danych rejestracyjnych jej operatora.
  • Stronę resolverów. Nominet zbudował i prowadził Protective DNS dla National Cyber Security Centre (NCSC), rekursywny resolver, do którego zwracają się brytyjskie instytucje publiczne i który odmawia rozwiązywania nazw znanych jako złośliwe.

Jedno wyjaśnienie, bo „Nominet prowadzi .uk” jest luźniejsze, niż powinno.

Nominet prowadzi rejestr .uk i większość tego, co pod nim siedzi: .co.uk, .org.uk, .me.uk i samo .uk drugiego poziomu. Nigdy nie prowadził całości. .ac.uk należy do Jisc, następcy sieci akademickiej, która w ogóle nazwała uk, i który od 1996 roku administruje nazwami pod nią i je rejestruje. Przez lata, które obejmuje ten wpis, .gov.uk też należało do Jisc. Nominet przejął je dopiero w 2024 roku, a nawet teraz zatwierdzanie leży w rękach Central Digital and Data Office, a nie rejestru.

Idzie to dalej, i to w kierunku, którego byś nie zgadł. Jisc zapewnia też administrację dla .gov.scot oraz dla .gov.wales i .llyw.cymru, a obie te ostatnie żyją wewnątrz .wales i .cymru, dwóch ogólnych domen najwyższego poziomu, które Nominet posiada we własnym imieniu. Nominet prowadzi te TLD. Rządowym zakątkiem w nich zajmuje się ktoś inny.

Więc nawet wewnątrz przestrzeni nazw jednego kraju władza jest podzielona, i podzielona przez historię i zwyczaj, a nie przez czyjkolwiek projekt.

Jedna organizacja była więc jednocześnie w czterech różnych relacjach z systemem nazw. Zupełnie poza zasięgiem ICANN dla .uk. W jego zasięgu, na umowie i pod ciągłym pomiarem, dla gTLD. Narzędziem, po które ICANN sięgało, gdy musiało odebrać domenę najwyższego poziomu komuś innemu. I resolverem decydującym, co ministerstwo może sprawdzić.

Nic z tego nie jest sprzecznością. Tak wygląda ta struktura, kiedy przestajesz czytać schematy organizacyjne, a zaczynasz czytać umowy. Władza przyczepia się tu do pojedynczych delegacji, a nie do firm.

Dwa reżimy, jedna platforma

Teraz kawałek, który widać tylko od środka, i powód, dla którego ta organizacja ma znaczenie, a nie jest ciekawostką.

Dla gTLD Nominet podpisuje umowę rejestrową ICANN jak każdy inny. Obowiązuje Specyfikacja 6: żadnych wildcardów, żadnych syntetyzowanych odpowiedzi. Obowiązuje też Specyfikacja 10, a ICANN mierzy zgodność z nią w sposób ciągły z zewnątrz: rozwiązywanie DNS, wspólny system rejestracji, usługa Whois, depozyty escrow i poprawnie podpisane strefy są monitorowane względem progów, a przekroczenie któregoś to zdarzenie z zakresu zgodności, a nie zwykła awaria.

Policz strefy. Z jednej strony .uk, bez umowy. Z drugiej kilkadziesiąt gTLD, każda pod umową rejestrową i sondą monitorującą. Strefa bez umowy była na własnej platformie w mniejszości mniej więcej trzydzieści do jednego.

Dwa reżimy umowne na jednej platformie i wygrywa surowszyJedna platforma, dwa reżimy umowneNominet: jedna platforma rejestru, jeden zestaw runbooków.uk1 strefabrak umowy rejestrowejbrak Specyfikacji 6nikt nie monitorujeogólne domeny najwyższego poziomu≈30 stref.cymru · .wales · MMX ×28 · .bbc · .bentleyumowa rejestrowa ICANNSpec. 6, Spec. 10, monitoring z zewnątrzsurowy reżim staje się standardem firmyNikt nie utrzymuje dwóch standardów pracy,żeby zachować wyjątek dla jednej strefy..uk i tak dostaje zasady ICANN i to bez umowy, bez konsultacji, bez pytania nikogo w UK.
Jedna platforma niesie oba reżimy. Strefa bez umowy jest w mniejszości mniej więcej trzydzieści do jednego, więc zasady napisane dla gTLD stają się sposobem prowadzenia wszystkiego, łącznie ze strefą, nad którą nikt nie ma żadnej władzy.

Prowadzenie dwóch reżimów operacyjnych na jednej platformie boli, więc się tego nie robi. Dwa procesy escrow, dwa reżimy monitoringu, dwa zestawy runbooków, dwie procedury dyżurowe, dwie odpowiedzi na to samo pytanie w zależności od tego, której strefy akurat dotyczy zgłoszenie: tak powstają błędy o trzeciej w nocy. Kiedy ICANN nakazuje coś dla gTLD, nie budujesz tego dwa razy. Budujesz raz i na tym prowadzisz wszystko.

To znaczy, że wymagania ICANN wylądowały też na .uk. Nie dlatego, że ICANN miało jakąkolwiek władzę nad .uk (nie miało żadnej), tylko dlatego, że najtańszy bezpieczny sposób spełnienia reguły wiążącej większość twojej organizacji to zastosowanie jej do całości, i dlatego, że celowe utrzymywanie podziału, żeby ccTLD mogła robić to, czego gTLD nie mogą, nie daje ci nic poza drugim sposobem, w jaki platforma może się zepsuć.

Nikt w tej sprawie nie podpisał żadnej umowy. Nie było żadnych konsultacji. Nikogo w Wielkiej Brytanii nie zapytano. Wymóg napisany w Los Angeles dla ogólnych domen najwyższego poziomu ukształtował sposób działania rejestru własnego kraju, drogą decyzji o tym, jak to zbudować.

Dla porządku: to również uczyniło ICANN realną obecnością w grafiku dyżurów, a nie linijką w dokumencie o polityce. Dla części organizacji był kontrahentem z umową, sondą wycelowaną w naszą infrastrukturę i ścieżką eskalacji.

Sprzedawać .uk, żeby płacić za resztę

Handlowa logika tego wszystkiego była tym, przeciw czemu członkowie w końcu zaprotestowali.

.uk to monopol. Jest dokładnie jedno miejsce, gdzie można kupić domenę .uk, popyt jest niemal nieelastyczny, a marża finansuje cokolwiek zarząd postanowi finansować. Od 2016 roku The Register mówił głośno, że rejestrujący domeny .uk płacą za dużo, żeby dotować resztę działalności.

Pod rządami prezesa Russella Hawortha, powołanego w 2015 roku, Nominet mocno wszedł w cyberbezpieczeństwo (między innymi kontrakt z NCSC), z rozumowaniem, że rejestr siedzący na narodowej infrastrukturze DNS jest dobrze ustawiony, żeby sprzedawać usługi bezpieczeństwa.

Taki był kierunek przez cały czas, kiedy tam byłem. Bunt nie wziął się znikąd w 2021 roku. Warunki do niego położono lata wcześniej, na oczach każdego, kto pracował w budynku.

Najpierw poszła fundacja

W styczniu 2018 roku, kiedy tam byłem, Nominet wycofał się z własnej fundacji charytatywnej.

Nominet Trust był finansowany przez rejestr od 2008 roku: £44 mln przez ten okres, £4 mln w 2016 roku, £5,4 mln w 2017. Dawał pieniądze na projekty technologiczne służące dobru. Był, w dość bezpośrednim sensie, tym dobrem publicznym w spółce dla dobra publicznego. Usamodzielnił się, a w maju 2018 roku stał się Social Tech Trust.

Podanym przez Hawortha powodem było to, że „the grant-giving, single funder model we set up in 2008 was not the most effective route to greatest impact.”

Razem z tym ogłoszono Cyber Advisory Panel, któremu przewodniczył Haworth, nastawiony na rząd i duże firmy, wsparty programem marketingowym i, jak to ujął sam Nominet, potencjalnie przejęciem.

Postaw te dwie rzeczy obok siebie, bo ogłoszono je razem. Pieniądze wychodzące z budynku do niezależnej fundacji przestały płynąć. Ruszyło przedsięwzięcie handlowe, któremu przewodniczył prezes. Członków nie zapytano ani o jedno, ani o drugie.

Jeden z nich, Andrew Bennett, zadał wtedy oczywiste pytanie: na co będą wydawane wszystkie przyszłe zyski operacyjne?

Trzy lata później członkowie na nie odpowiedzieli.

To też jest powód, dla którego akapity poniżej to nie tylko moje wrażenie. Największy pojedynczy przepływ pieniędzy na dobro publiczne w historii Nominet przeszedł od niezależnej fundacji z własnym zarządem do panelu, któremu przewodniczył prezes, w jednym ogłoszeniu, bez pytania właścicieli. Cokolwiek myślisz o intencjach, kierunek pieniędzy jest udokumentowany.

„Profit With a Purpose”

To było to hasło. Linia dla całej strategii i słyszeliśmy je bardzo często.

Problem z nim nie polegał na tym, że było ambitne. Polegał na tym, że jego dwie połowy się rozjechały. Zysk był prawdziwy, rosnący i pochodził z rynku uwięzionego klientów, którzy nie mieli gdzie indziej kupić .uk. Cel był slajdem w prezentacji.

Zysk w górę, cel wycofany: dwie połowy hasła się rozjeżdżają„Profit with a purpose” w księgachCel: darowizny na Nominet Trust£4,0 mln2016£5,4 mln2017wycofane, styczeń 2018fundacja puszczona wolno, sama szuka fundatorówod 2018£44 mln łącznie w latach 2008-2018, potem nic.W tych samych latach cena domeny .uk wzrosła o ponad 50%.Połowa hasła o zysku działała dokładnie tak, jak miała.
Dwie połowy hasła idą w przeciwnych kierunkach. Kwoty darowizn z historii finansowania Nominet Trust; podwyżka cen to skarga samych członków z 2021 roku.

Można rozliczać firmę z takiego hasła i w końcu członkowie to zrobili. W środku przede wszystkim rodziło ono to szczególne zmęczenie, które bierze się z tego, że na każdym zebraniu całej firmy słyszysz, że ekspansja handlowa jest dobrem publicznym, podczas gdy rzeczywista linia dobra publicznego spada.

Dokąd poszły pieniądze

Kiedy tam byłem, działały trzy rzeczy i żadna z nich nie jest DNS-em dla Wielkiej Brytanii.

Rejestr widma radiowego. Nominet zbudował bazę danych TV White Space, rejestr tego, które częstotliwości radiowe są wolne do użycia w danym miejscu i czasie, i uzyskał zatwierdzenie FCC jako administrator bazy w Stanach Zjednoczonych. Argument był taki, że rejestr to rejestr, a firma dobra w jednym rodzaju wyszukiwania może sprzedawać inny.

Produkt bezpieczeństwa DNS. NTX, wykrywanie zagrożeń oparte na analizie ruchu DNS, sprzedawane rządom i firmom. Innymi słowy konkurent OpenDNS, czyli konkurent Cisco, w którego rolę wszedł brytyjski rejestr domen.

Samochody autonomiczne. Razem z dronami i internetem rzeczy przedstawiane jako następna wielka fala rzeczy, które trzeba będzie nazywać i rejestrować.

To, co się z nimi stało, jest odpowiedzią na pytanie, czy były strategią. Biznes widma został sprzedany RED Technologies, kiedy Nominet zmienił kurs. Praca nad cyberbezpieczeństwem dała technologię stojącą za kontraktem z NCSC, który Nominet stracił potem w 2024 roku. Samochody autonomiczne nigdy nie przyjechały, a domeny, których miały potrzebować, też nie.

Oferta na Australię

Była czwarta rzecz i to ona najwięcej mówi o ambicji. W 2018 roku Nominet złożył ofertę na prowadzenie australijskiego rejestru.

auDA, które administruje .au, wystawiło operacje rejestru na przetarg. Przyszło dziewięć ofert z całego świata, trzy trafiły na krótką listę, a 1 lipca 2018 roku przejęło to Afilias, kończąc szesnaście lat prowadzenia przez AusRegistry. auDA nigdy nie opublikowało, kto jeszcze startował, więc nie znajdziesz tego w dokumentach, ale Nominet w tym był, a ja byłem tam, kiedy o to walczyliśmy.

Zestaw to z innymi wiadomościami z tego samego roku. W styczniu 2018 roku Nominet wycofał się z fundacji charytatywnej, której dał £44 mln, uzasadniając, że rozdawanie grantów przez jednego fundatora nie było najskuteczniejszą drogą do efektu. W tych samych dwunastu miesiącach składał ofertę na prowadzenie rejestru domen kraju po drugiej stronie świata.

Warto też zauważyć, czym jest przetarg na .au, bo to dokładnie to, czym większość ludzi zakłada, że musi być .uk. auDA może wystawić swój rejestr na konkurencyjny przetarg i oddać go komuś innemu, i w 2018 roku to zrobiło. Dla .uk nie ma odpowiednika. Pozycja Nominet to nie umowa, która przychodzi do odnowienia, a to pozycja mocniejsza niż ta, którą Afilias wygrało w Australii, i warto o tym pamiętać, oceniając, jak dużą presję naprawdę stanowiło głosowanie członków. To była jedyna dźwignia, jaka istniała.

A oto co działo się z auDA, kiedy Nominet starał się dla niego pracować.

Równolegle z przetargiem australijski rząd prowadził przegląd samego auDA. W kwietniu 2018 roku stwierdził, że ramy zarządzania i nadzoru auDA są „no longer fit-for-purpose”, wydał 29 wymaganych reform jako nowe warunki poparcia i posadził wyższego urzędnika z Department of Communications w zarządzie auDA, żeby pilnował tej pracy. Powiedział też wprost, że przeniesie delegację .au do innego dostawcy, jeśli auDA nie wywiąże się z zadania.

To rząd krajowy stwierdzający na piśmie, że przeniesie domenę swojego kraju, jeśli podmiot, który ją trzyma, się nie ogarnie. Własni członkowie auDA w tym samym czasie się buntowali: petycja o nadzwyczajne walne zgromadzenie w celu usunięcia czterech osób z kierownictwa, trzy lata przed tym, jak członkowie Nominet zrobili to samo pięciu swoim.

Dwa narodowe rejestry, dwie organizacje non-profit trzymające przestrzeń nazw kraju, obie oskarżone o porażkę w zarządzaniu w odstępie niecałych czterech lat. To nie jest dziwactwo Nominet. Tak zachowuje się ta struktura, kiedy nikt nie patrzy jej wystarczająco uważnie na ręce.

Co widzieli członkowie

Co do tego, dlaczego te, a nie inne, będę ostrożny, bo mogę ci powiedzieć, jak to wyglądało, a nie co było komuś w głowie. Pogląd szeroko podzielany wtedy wśród pracowników był taki, że finansowanie szło za entuzjazmami ludzi, którzy je zatwierdzali. Nie mogę ci pokazać księgi i nie zamierzam udawać, że mogę.

Mogę natomiast wskazać, że trzy lata później formalna skarga członków była lepiej udokumentowaną wersją tego samego podejrzenia: że podmiot bez udziałowców i z celem dobra publicznego wydawał nadwyżkę z narodowego monopolu na rzeczy, które odpowiadały ludziom nim kierującym, i że darowizny, które miały uzasadniać cały ten układ, zostały w międzyczasie obcięte.

Dokąd poszła nadwyżka z .uk i jak każde się skończyłoDokąd poszła nadwyżka.ukjeden sprzedawca, bez rywalaceny w górę o 50%+Nominet Trust£44 mln darowizn, 2008-2018zatrzymane, sty 2018baza widma TV White Spacezatwierdzona przez FCC w USAsprzedanacyberbezpieczeństwo NTX£12,6 mln przychodu w ostatnim pełnym roku£2,4 mln stratyOferta na rejestr Australiidziewięć ofert, trzy na krótkiej liścieprzegrana z AfiliasAutonomiczne auta, drony, internet rzeczynastępna wielka fala rzeczy do nazwanianigdy nie przyszłyJedyna pozycja robiąca to, po co firma istniała, to ta, którą obcięto.Wszystko pod nią opłacili ludzie kupujący domeny .uk.
Pięć kierunków dla pieniędzy z monopolu. Cztery skończyły się sprzedażą, stratą, przegranym przetargiem albo niczym, a piąty, ten, dla którego finansowania istniał statut, był tym, który zatrzymano.

Skarga członków nie dotyczyła tego, że dywersyfikacja jest zła. Chodziło o arytmetykę. Ceny .uk wzrosły o ponad 50 procent. Darowizny na cele charytatywne i dobro publiczne spadły, podczas gdy organizacja zarabiała monopolowe marże na narodowym zasobie. Wyniki operacyjne szły w dół mimo cięcia kosztów. Wynagrodzenia i premie kadry zarządzającej przez cały ten czas rosły. A uwagi członków, zgłaszane kanałami, które przewiduje statut, latami nie prowadziły do niczego.

Spółka bez udziałowców zaczęła się zachowywać jak spółka z niecierpliwymi udziałowcami, a nadwyżka z narodowej przestrzeni nazw za to płaciła.

Bunt członków

Kampania nazywała się PublicBenefit.uk, a zorganizował ją Simon Blackler z firmy hostingowej Krystal. Jej uchwała była bezceremonialna: usunąć wskazanych z nazwiska dyrektorów.

Odpowiedź Nominet to część warta odnotowania, bo mówi, czym ta organizacja się stała.

Prowadziła kampanię przeciw własnym członkom za pieniądze członków: maile, telefony i przesyłki wzywające do odrzucenia uchwały. Odmówiła odniesienia się do meritum kampanii. Kiedy kampania skorzystała z prawa do danych kontaktowych członków, żeby przedstawić swoje racje, Nominet nie wysłał arkusza kalkulacyjnego. Wysłał fizyczną paczkę z danymi wydrukowanymi na ponad 500 kartkach papieru, bez adresów e-mail.

Zablokował też drugą uchwałę, która powołałaby dwóch wykwalifikowanych dyrektorów tymczasowych, argumentując, że jest niezgodna z prawem, a potem skrytykował kampanię za brak planu sukcesji.

22 marca 2021 roku doszło do głosowania. Frekwencja wyniosła 53%. Uchwała przeszła z wynikiem 52,7% i odeszło pięciu z jedenastu członków zarządu:

Mark WoodPrzewodniczący
Russell HaworthPrezes
Eleanor BradleyDyrektor zarządzająca, rejestr
Ben HillDyrektor finansowy
Jane TozerDyrektor niewykonawcza

Haworth zrezygnował kilka godzin przed głosowaniem, zamiast je przegrać. Rob Binns został pełniącym obowiązki przewodniczącego.

Oto czym moim zdaniem była ta para, i zaznaczam, że to opinia, bo tym właśnie jest.

Wood i Haworth prowadzili Nominet tak, jak fundusz venture capital prowadzi spółkę portfelową. Nie jako rejestr, który przy okazji wypracowuje nadwyżkę, ale jako bilans z przyczepionym do niego niedostatecznie wykorzystanym aktywem: uwięzionym monopolem wyrzucającym gotówkę, którą można lepiej wykorzystać gdzieś, gdzie jest większy potencjał.

Każda udokumentowana rzecz powyżej jest z tym spójna. Bierzesz pewny dochód i podnosisz jego cenę, bo klienci nie mają dokąd pójść. Zatrzymujesz wydatek, który nie daje zwrotu, czyli fundację. Różnicę wkładasz w portfel (widmo, cyberbezpieczeństwo, zagraniczny rejestr, samochody autonomiczne), z teorią, że któryś wypali. Płacisz ludziom, którzy tym kierują, stawkę, jakiej taka praca wymaga. I jedziesz dalej, dopóki ktoś, kto ma do tego pozycję, cię nie zatrzyma.

Nie ma nic niezwykłego w prowadzeniu firmy w ten sposób. To po prostu nie jest sposób prowadzenia podmiotu dobra publicznego trzymającego narodowy zasób w powiernictwie, bo ta nadwyżka nigdy nie była kapitałem szukającym zwrotu. Była dokładnie tym, co cały ten układ istniał, żeby wytwarzać, i statut to mówił.

Członkowie w końcu powiedzieli to samo, w jedynym języku, jaki był im dostępny.

Warto być uczciwym co do marginesu. 52,7% przy frekwencji 53% to nie miażdżące zwycięstwo, to niewielka wygrana przy podzielonym członkostwie, a organizacja walczyła z nią wszystkimi środkami, jakie miała. I mimo to przegrała.

Co było dalej

Nominet wycofał się z kierunku komercyjnego cyberbezpieczeństwa i zwrócił się ku rejestrowi i pracy dla dobra publicznego. Potem przyszły liczby.

Podstawowa działalność osiągnęła szczyt w roku, w którym odszedłem. Liczba zarządzanych domen .uk osiągnęła maksimum 13 348 378 w 2019 roku. W styczniu 2023 roku było to 11 045 559. W styczniu 2024 roku 10 688 932. Jedna piąta bazy zniknęła i dalej spada.

Dywersyfikacja przyniosła straty. W ostatnim pełnym roku przed rozliczeniem dział cyberbezpieczeństwa miał £12,6 mln przychodu i wykazał £2,4 mln straty. To odpowiedź na pytanie, czy projekty opłacane z nadwyżki były inwestycją, czy kaprysem, i to liczba samego Nominet.

Potem odszedł kontrakt. W 2024 roku NCSC ponownie rozpisało przetarg na Protective DNS, usługę obsługującą około pół biliona zapytań rocznie, i Nominet go przegrał. Praca trafiła do Cloudflare razem z Accenture od września 2024 roku, w umowie wycenianej podobno na około £30 mln. Prezes Paul Fletcher powiedział, że rząd wybrał tańszego konkurenta.

A portfel zaplecza rotuje. W kwietniu 2021 roku, kilka tygodni po nadzwyczajnym walnym zgromadzeniu, MMX sprzedało swój portfel GoDaddy Registry za $120 mln, a 28 ciągów, które umieściły Nominet w czołówce operatorów rejestrów, odeszło razem z kupującym. .blog odeszło do CentralNic już w 2019 roku.

Uczciwie trzeba powiedzieć, że działa to w obie strony. Amazon przeniósł większość swoich 54 gTLD na platformę Nominet w 2019 roku, a Microsoft później przeniósł .skype i .office z GoDaddy. Nominet portfele zarówno zdobywa, jak i traci.

Ale to jest argument o tym biznesie, a nie jego obrona. Usługi zaplecza rejestrów to przychód, którego nie kontrolujesz. Przychodzi i odchodzi przy cudzej transakcji korporacyjnej: MMX nie odeszło, bo Nominet źle prowadził platformę, tylko dlatego, że MMX zostało sprzedane. Budowanie finansów podmiotu dobra publicznego na portfelu klientów, który może wyjść we wtorek, bo jego właściciel wziął $120 mln, to wybór strategiczny, i został on dokonany.

I w tym samym roku wygrał .gov.uk.

.gov.uk przez lata prowadził Jisc, pro bono, na podstawie starego memorandum o porozumieniu. Rząd w końcu uznał, że ten układ nie spełniał uznanych międzynarodowo standardów. Central Digital and Data Office przeprowadziło zamówienie przez Crown Commercial Service, Nominet wygrał je w listopadzie 2023 roku, a przejście zakończyło się 26 czerwca 2024 roku, zaplanowane na tydzień przed wyborami powszechnymi, żeby trzymać rejestrację wyborców z dala od kłopotów. Własna strona rejestru Jisc odnotowuje tę datę sucho: od 26 czerwca 2024 roku nie zarządza już przestrzenią nazw .gov.uk, choć pozostał rejestratorem dla części klientów. Dwadzieścia osiem lat prowadzenia narodowej przestrzeni nazw, zakończone linijką na stronie internetowej.

Podane wymagania to odporność, zgodność ze standardami DNS ICANN i spełnienie Cyber Assessment Framework NCSC.

Zestaw to z argumentem z wcześniejszej części tego wpisu. Powodem, dla którego Nominet był wiarygodnym oferentem na własną przestrzeń nazw rządu, jest to, że już działał według standardów ICANN: standardów, które przyjął, bo większość jego organizacji była nimi związana umownie, i które dotarły do .uk, bo nikt nie utrzymuje dwóch reżimów na jednej platformie. Dyscyplina, która przyszła bokiem, przez umowy gTLD, jest tym, co dało mu kwalifikacje do prowadzenia .gov.uk.

Rok 2024 nie był więc po prostu złym rokiem. Nominet stracił największy kontrakt, jaki miał, i wygrał ten z nazwą rządu.

Dwie rzeczy w tej wygranej są warte uwagi, bo to one stanowią różnicę między obsługiwaniem przestrzeni nazw a trzymaniem jej.

Rząd zachował władzę. Nominet prowadzi rejestr. Central Digital and Data Office nadal zarządza wnioskami i je zatwierdza: kto może dostać .gov.uk, pozostaje decyzją rządu, a nie rejestru. Tak nie działa .co.uk, gdzie akredytowani rejestratorzy sprzedają każdemu, kto przyjdzie. Obsługa techniczna została zlecona na zewnątrz. Decyzja o przestrzeni nazw nie.

I to jest umowa. .gov.uk zostało zamówione przez Crown Commercial Service, co oznacza, że ma okres obowiązywania i datę końcową, a rząd już raz dokładnie pokazał, co robi, gdy uzna, że układ nie jest wystarczająco dobry: przeniósł całość z Jisc po dwudziestu kilku latach.

Nominet trzyma więc .gov.uk na warunkach, na jakich nie trzyma .uk. Jedno może zostać odebrane na koniec umowy przez urzędnika, który postanowi jej nie przedłużać. Drugie nie ma umowy, okresu ani odnowienia, a jedyni ludzie, którym kiedykolwiek udało się je zdyscyplinować, musieli w tym celu zorganizować głosowanie członków.

W marcu 2024 roku, z utraconym PDNS i kurczącym się .uk, Fletcher ogłosił restrukturyzację, w której zagrożonych było do 70 stanowisk.

A potem zdanie, które zamyka koło. Fletcher zauważył, że ceny domen „cannot be held at the level set in January 2020 indefinitely.”

Podwyżki cen .uk były jednym z powodów buntu członków. Pięć lat później, z dywersyfikacją zwiniętą ze stratą, flagowym kontraktem przegranym z tańszym oferentem i spadającą liczbą rejestracji, przygotowywana odpowiedź to znowu podnieść cenę .uk.

A widok od środka się nie poprawił

Członkowie dostali swoją zmianę zarządu. Czy odzyskali organizację, to osobne pytanie.

Na dzień 25 sierpnia 2026 roku ocena Nominet na Glassdoor wynosi 2,9 na 5 z 97 opinii, przy czym 31% poleciłoby tę firmę, 22% pozytywnie ocenia perspektywy biznesowe, a 29% aprobuje prezesa. Najniżej oceniana kategoria to kierownictwo wyższego szczebla, z wynikiem 2,3. Recenzenci wysoko oceniają współpracowników i samą pracę. Nie oceniają wysoko warstwy nad sobą.

To wynik przeciętny, a nie miażdżący, i trzeba go czytać jako to, czym jest: samowybierającą się próbę na publicznej stronie. Ale kształt skargi jest rozpoznawalnie tym samym, który członkowie zgłosili w 2021 roku: strategia, której nikt nie potrafi wyjaśnić, nagrody płynące w górę i ludzie prowadzący narodowy rejestr, których nikt nie pyta.

Inny prezes. Ta sama skarga.

Co to mówi o tym, kto rządzi ccTLD

Wróć do pytania z początku.

ICANN nie mogło zrobić nic z tego. Nie miało umowy nad .uk, żadnej pozycji i żadnego mechanizmu poza napisaniem listu. Wszystko, co wpis o ICANN mówi o Specyfikacji 6, zgodności i monitoringu, dotyczyło gTLD Nominet, a nie strefy, która naprawdę ma znaczenie dla kraju.

Rząd Wielkiej Brytanii też tego nie zrobił i warto jasno powiedzieć dlaczego, bo powszechne założenie jest błędne. .uk nie jest przyznawane na podstawie umowy z rządem. Nie ma przetargu, daty odnowienia ani konkurenta czekającego, żeby złożyć ofertę. Nominet trzyma delegację od IANA, tak samo jak każdy inny rejestr krajowy trzyma swoją, i nikt jej nie rozdaje co kilka lat.

To, co rząd ma, to uprawnienie rezerwowe, i prawie nikt nie wie, że istnieje.

Sekcje od 19 do 21 Digital Economy Act 2010 pozwalają sekretarzowi stanu działać, gdy w kwalifikującym się rejestrze domen internetowych dochodzi do „serious relevant failure”: awarii negatywnie wpływającej na dostępność lub reputację brytyjskiej komunikacji albo na interesy konsumentów lub ogółu. Nominet jest takim rejestrem. Po powiadomieniu i daniu szansy na przedstawienie stanowiska sekretarz stanu może wyznaczyć zarządcę rejestru albo wystąpić do sądu o zmianę jego statutu.

To dużo więcej, niż ICANN kiedykolwiek miało nad jakąkolwiek ccTLD. A oto część, nad którą warto się zatrzymać: te dwie sekcje leżały uśpione przez czternaście lat i zostały wprowadzone w życie 6 kwietnia 2024 roku, w tym samym roku, w którym Nominet stracił kontrakt z NCSC i ogłosił 70 zwolnień.

Nie będę twierdził, że te fakty są powiązane, bo nie wiem, czy są. Udokumentowane jest to, że uprawnienie do wprowadzenia zarządcy do rejestru .uk stało się aktywne w 2024 roku, a przez czternaście lat wcześniej nie było.

I to tylko droga krajowa. Jest druga, i to ona jest powodem, dla którego żaden operator ccTLD nigdzie nie trzyma swojej delegacji z mocy prawa.

Delegację krajową można przenieść. IANA przekazuje ccTLD na podstawie RFC 1591, ICP-1 i GAC Principles, i robiła to wielokrotnie: .kz, .iq, .za, .gd, .gw i inne. GAC Principles głoszą, że każdy rząd ponosi ostateczną odpowiedzialność za krajową politykę publiczną na swoim terytorium, a w praktyce IANA traktuje stanowisko uznanego rządu jako główny czynnik przy każdym przeniesieniu domeny jego kraju.

Australia, jak wyżej, zapisała to w 2018 roku: reforma albo delegacja się przenosi.

Rząd Wielkiej Brytanii, który uznałby, że .uk musi być gdzie indziej, nie zostałby więc zablokowany. Nie stałoby się to od razu, to nie jest uprawnienie wykonywane ogłoszeniem, a lokalna społeczność internetowa zostałaby wysłuchana. Ale maszyneria istnieje, precedensy istnieją, a opinia rządu to najcięższy pojedynczy czynnik w tym procesie.

To stawia .uk w położeniu, które warto nazwać wprost. Komunikacja to jeden z sektorów krytycznej infrastruktury narodowej Wielkiej Brytanii, a państwo traktuje DNS odpowiednio: NCSC od lat kupuje ochronny DNS dla sektora publicznego. Rejestr prowadzący krytyczną infrastrukturę narodową, nad którym rząd może w kraju wyznaczyć zarządcę i którego słowo przeważyłoby międzynarodowo przy przeniesieniu delegacji, nie trzyma tej delegacji jako własności. Trzyma ją z łaski, a ta łaska zależy od tego, czy nikogo nie wprawi w zakłopotanie.

To, co go zdyscyplinowało, to głosowanie członków, niewielką większością, sześć lat po początku problemu, po kampanii prowadzonej przez jedną firmę hostingową, której trzeba było wręczyć dane jej własnych współczłonków na 500 kartkach papieru, żeby mogła przedstawić swoje racje.

To lepszy mechanizm rozliczalności niż cokolwiek, co ma ICANN. Usunął prezesa i przewodniczącego narodowego rejestru, czego żaden proces ICANN nigdy nikomu nie zrobił. Jest też powolny, konfrontacyjny, zależny od tego, że ktoś zdecyduje się poświęcić na to rok życia, i zabrakło mu paru punktów procentowych do porażki.

I mniej więcej tak wygląda zarządzanie DNS wszędzie. Działają te mechanizmy, które ktoś z zasobami postanowi uruchomić. .cm miało wildcard na całej domenie najwyższego poziomu przez lata, bo nikt, kto miał pozycję, nie zaprotestował. Freenom przestał dopiero wtedy, gdy pozwała go Meta. .uk zmieniło kurs, bo firma hostingowa zorganizowała głosowanie.

Nic z tego nie jest zarządzaniem w sensie, jaki sugeruje to słowo. To kwestia tego, kto akurat się pojawił.

Wolna myśl na koniec

Wszystko powyżej jest albo udokumentowane, albo oznaczone jako moje własne doświadczenie. Ta ostatnia część nie jest ani jednym, ani drugim. To jest to, co myślę, i możesz się z tym nie zgadzać.

Zacząłem w Nominet w 2017 roku, czyli dziewięć lat temu. Russell Haworth przejął stery w 2015 roku, czyli jedenaście lat temu. To wystarczająco długo, żeby organizacja czegoś się nauczyła.

Czy się nauczyła?

Na papierze tak. Zarządu, który przegłosowano, już nie ma. Komercyjne ambicje w cyberbezpieczeństwie zostały zwinięte. Ramię charytatywne usamodzielniło się i nadal działa pod własną nazwą. Członkowie użyli jedynego mechanizmu, jaki mieli, i zadziałał.

A teraz spójrz na to, co naprawdę masz przed sobą. .uk jest o jedną piątą mniejsze niż w 2019 roku i nadal się kurczy. Kontrakt, który dywersyfikacja w końcu przyniosła, poszedł do tańszego oferenta. Siedemdziesiąt stanowisk poszło razem z nim. Prezes daje do zrozumienia, że ceny .uk nie mogą być w nieskończoność utrzymywane na poziomie z 2020 roku, a to ta sama dźwignia, która w ogóle pomogła rozpętać kłopoty. A pracownicy oceniają kierownictwo wyższego szczebla na 2,3 na 5, przy 29% aprobaty dla prezesa. Inny prezes i rozpoznawalnie ta sama skarga.

Moja szczera odpowiedź jest więc taka, że ludzi zmieniono, a ja nie jestem przekonany, że zmieniono organizację.

Warto odnotować, dokąd Haworth poszedł potem, bo to nie jest krytyka i właśnie dlatego ma to znaczenie. Przed Nominet spędził czternaście lat w Thomson Reuters, w danych finansowych. Potem poszedł do NBS, potem do Byggfakta, potem do Acclaro: firm abonamentowych z profesjonalnymi klientami, powtarzalnym przychodem i siłą cenową. NBS miało w 2023 roku £45 mln obrotu przy £23,6 mln EBITDA. To dobre liczby, a osiąganie ich to dokładnie to, do czego jest komercyjny prezes.

I w tym rzecz, a nie musisz wierzyć mi na słowo co do tej charakterystyki. Jego własny profil zawodowy opisuje go jako prezesa dla firm B2B wspieranych przez private equity. To jest praca, którą wykonuje, sam to mówi, i najwyraźniej jest w niej dobry.

Jest komercyjnym operatorem i robił komercyjne rzeczy. Błędem nigdy nie był jego temperament. Błędem było postawienie tego temperamentu na czele organizacji, której nadwyżka nie była kapitałem i nigdy nie miała nim być, a potem pozostawienie nikogo w pozycji, by to sprawdzać, przez sześć lat.

Choć NBS warto przyjrzeć się drugi raz, bo jego kształt jest znajomy.

NBS sprzedaje Chorus, narzędzie do specyfikacji, w którym pracuje większość brytyjskich pracowni architektonicznych. Jest wpięte w przepływy pracy Revit i ISO 19650 i nie ma dla niego poważnej alternatywy: architekci opisują je jako niezbędne narzędzie, za które po prostu muszą dalej płacić. Licencja jednego praktyka wzrosła z £1385 w 2015 roku do £7350, co Architects’ Journal opisał jako wzrost o 400% w ciągu dekady. Nie ma stawki dla małych pracowni, więc praktyk działający w pojedynkę płaci za stanowisko tyle samo co firma na 200 osób. Słowa w prasie branżowej to „rip-off increases” i „well above inflation”, obok spostrzeżenia, że płacenie ma niewiele alternatyw.

Uważaj z przypisywaniem, bo daty nie układają się tak, jak byś może chciał. Chorus wystartował w 2018 roku. RIBA sprzedało NBS w latach 2018-2020 za około £172 mln, a były prezes RIBA powiedział, że nigdy nie powinno było oddawać kontroli: zdanie z pewnym echem. Haworth prowadził firmę od października 2021 do października 2024 roku. Najostrzejsze zgłaszane podwyżki i najgłośniejsze skargi pochodzą z lat 2024 i 2025, już po jego odejściu, a prezes, który ich teraz publicznie broni, to ktoś inny.

To więc nie jest dowód przeciw człowiekowi. To dowód na pewien kształt.

Organizacja zawodowa sprzedaje narzędzie, bez którego jej członkowie nie mogą pracować. Kupujący odkrywa, że klienci nie mogą odejść. Cena rośnie dużo powyżej inflacji, rok po roku, a skargi do niczego nie prowadzą, bo nie mają dokąd iść. To jest .uk i tym prawie stało się .org, kiedy ICANN zniosło limity cen cztery miesiące przed tym, jak wehikuł private equity zaoferował za nie $1,135 mld.

I to jest prawdziwa lekcja, niewygodna dla każdego, kto liczył, że chodziło o jednego menedżera. Uwięzieni klienci zawodowi, niezbędne narzędzie, brak alternatywnego dostawcy: ten układ daje ten sam wynik bez względu na to, kto nim kieruje, chyba że coś stoi na drodze. W Nominet w końcu stanęli członkowie. W NBS nie ma nikogo: organizacja zawodowa, która mogła odegrać tę rolę, sprzedała swój udział i odeszła z £172 mln.

Nie sądzę też, żeby chodziło tu naprawdę o jakąkolwiek osobę. Postaw kogokolwiek na czele należącego do członków monopolu prowadzącego narodowy zasób bez patrzącego regulatora, daj mu nadwyżkę bez oczywistego właściciela, a ciąg zawsze będzie w stronę wydania jej na coś ciekawszego niż to, co ją zarabia. Dobre prowadzenie .uk to nie historia, którą opowiesz na konferencji. Oferta na Australię już tak.

Korekta, kiedy przychodzi, musi przyjść od członków, co oznacza, że ktoś musi poświęcić rok życia, żeby zorganizować głosowanie przeciw władzy, która wydaje pieniądze tych samych członków, żeby się temu opierać. Stało się to raz i przeszło o 2,7 punktu procentowego przy frekwencji 53%. Nikt nie zaprojektowałby tak mechanizmu rozliczalności.

Dwa prawdziwe zabezpieczenia przez cały ten czas leżały nieużywane. Uprawnienia z Digital Economy Act weszły w życie dopiero w 2024 roku. Przeniesienia delegacji nikt nigdy poważnie nie zaproponował.

Dziewięć lat później chciałbym wiedzieć, a z zewnątrz nie potrafię tego stwierdzić, czy ktoś w Nominet mógłby dziś powiedzieć na głos na spotkaniu: jesteśmy organizacją non-profit, czy naprawdę powinniśmy wydawać na to pieniądze?, i rok później nadal tam pracować.

Jeśli odpowiedź brzmi tak, czegoś się nauczyła. Jeśli nie, to w 2021 roku zmieniły się tylko nazwiska.