Cyllideb Lle I Anadlu, Wedi’i Darllen O’m Cegin

Cyflwynwyd Cyllideb 2026 heddiw dan y teitl Breathing Space for Today, Fresh Hope for the Future1. Yr addewid yw help gyda biliau ynni, help i yrwyr a help i’r stryd fawr, wedi’i dalu gan y banciau a chan bobl sydd â chynilion ac incwm rhent.

Felly gwnes i’r hyn dw i’n ei wneud gydag unrhyw fil. Darllenais y ddogfen a’i chostio yn erbyn fy nhŷ fy hun.

Mae’r tŷ yn un digon cyffredin i rywun yn fy maes i. Trethdalwr 40%. Dw i’n gweithio gartref, ond mae fy hanner arall yn dal i yrru i’r swyddfa, felly mae’r car trydan yn gwneud tua 20,000 milltir y flwyddyn. Solar ar y to a batri yn y garej, ac mae pob uned rydyn ni’n ei mewnforio yn dod i mewn ar gyfradd allfrig o 7p. Mae’r nwy yn dal wedi’i gysylltu, ond dim ond ar gyfer dŵr poeth ac ychydig o wres mae e erbyn hyn, tua 5,350 kWh y flwyddyn. Band treth gyngor A i D, yn Lloegr. Dim incwm o gynilion a dim incwm rhent, achos mae morgais maint ein un ni yn gadael nowt dros ben i’w gynilo.

Ddaeth dim o’r offer yna fel cardod. Dw i wedi rhoi fy arian fy hun i dorri fy mil fy hun: y solar, y batri, y car trydan, a gweithio’r nwy i lawr flwyddyn ar ôl blwyddyn. Gwnes i hynny i sefyll ar fy nhraed fy hun, nid yn y gobaith o gael grant, a dw i ddim yn gofyn am un nawr. Yr hyn dw i’n ei ddisgwyl yw peidio â chael fy ngorfodi i dalu mwy am fod wedi’i wneud.

Y cwestiwn yw, ydy tŷ fel yna yn cael unrhyw beth o’r Gyllideb hon heblaw bil treth? Na, ar y cyfan. Dyma’r gwaith cyfrif.

Mae pob ffigur isod yn dod o ddogfen y Trysorlys ei hun, gan Ofgem, gan HMRC neu o bapurau ymgynghori’r llywodraeth ei hun, nid o’r araith ac nid o’r sylw yn y wasg. Cafodd crynodeb o’r Gyllideb sy’n cael ei rannu heddiw sawl peth yn anghywir, a lle digwyddodd hynny dw i wedi dweud.

Y Cyfrif Ar Gyfer Tŷ Fel Fy Un I

Dyma bob mesur aelwyd yn y Gyllideb a allai gyffwrdd â’r tŷ hwn, a’i werth yma. Arian i mewn yw arwydd plws, arian allan yw arwydd minws.

MesurPrydYn berthnasol yma?Gwerth y flwyddyn
Taliad Ynni Aelwydydd £100, bandiau A i D yn LloegrIonawr 2027Ydy+£100, unwaith
TAW 0% ar drydan, wedi’i ymestyn dri misEbrill i Orffennaf 2027Ydy, ond mae popeth a fewnforir ar 7p allfrigychydig bunnoedd, unwaith
Tâl sefydlog nwy, 28.75p y dydd, wedi’i symud i bris yr uneddiwedd 2027, neu’n hwyrachYdy, ac mae defnydd isel ar ei ennill+£46
Tâl sefydlog trydan, 56.61p y dydd, £207 y flwyddyn‘details next year’Yn aros yn union fel y mae£0
Gas Shipper Obligation wedi’i symud i drethiant cyffredinolroedd i fod yn 2028Oddi ar y bil, i’r drethtua £0, wedi’i dalu mewn ffordd arall
Toriad 5p i’r doll tanwydd wedi’i ymestyntan Orffennaf 2027Na, car trydan yw e£0
Milltiroedd di-dreth hyd at 55p a 35pEbrill 2027Na, dydy cymudo ddim yn cyfrif2£0
Cap £2 ar docynnau bws2027Dim bysiau£0
Gwefrwyr cyhoeddus lleol rhatach i geir trydanGwanwyn 2027Na, mae’n gwefru gartref£0
Treth incwm ar gynilion ac eiddo i fyny 2 bwyntEbrill 2027Dim cynilion, dim rhent£0
ISA Arian Parod yn aros ar £20,0002027Na, does dim ar ôl i’w gynilo£0
Lifetime ISA, Your First Home2027Na, rydyn ni eisoes wedi gweithio am ein cartref£0
Electric Vehicle Excise Duty ar 3p y filltir, 20,000 milltirEbrill 2028Ydy−£600, yn codi gyda’r CPI
Trothwyon treth incwm wedi’u rhewi, llusgiad cyllidoltan Ebrill 2031Ydyhyd at −£3,544 eleni, −£4,112 yn 2027-28

Adia fe i fyny. Yn 2027 mae’r tŷ ychydig dros £100 ar ei ennill, a bron y cyfan o hynny yw un taliad o £100. O fis Ebrill 2028 mae’r mesurau blynyddol yn setlo ar tua £554 y flwyddyn ar ei golled, bob blwyddyn, yn codi gyda chwyddiant. Mae eVED ar ei ben ei hun yn cymryd £50 y mis, felly mae’r £100 wedi mynd ddeufis ar ôl iddo ddechrau, a dydy e ddim yn dod yn ôl. A hynny cyn llusgiad cyllidol, a all ar ei ben ei hun gostio hyd at £3,544 eleni i drethdalwr 40%.

Arbediad Ar Nwy, A Dim Un Ar Drydan

Chwarae teg lle mae’n haeddiannol. Mae hwn yn ennill go iawn, ac mae’n mynd yn groes i’m man cychwyn fy hun.

Mae taliadau sefydlog nwy yn £108 y flwyddyn i’r talwr bil nodweddiadol, yn ôl ffigur y Trysorlys ei hun1. Mae cap mis Hydref Ofgem yn rhoi’r tâl sefydlog nwy ar 29.68p y dydd, sef yr un £1083. Rwyt ti’n ei dalu p’un a wyt ti’n llosgi llawer o nwy neu bron ddim, sef yn union y ffordd anghywir rownd i dŷ sydd wedi bod yn gweithio’i ddefnydd nwy i lawr.

Mae’r Gyllideb yn gofyn i Ofgem ei ddiddymu ar filiau domestig, ‘aiming for delivery by the end of 2027 or as soon as possible after then’, gyda chyflenwyr yn adennill y gost ‘through gas unit rates instead’, hynny yw drwy bris yr uned1.

Dydy’r manylion ddim wedi’u pennu eto, felly amcangyfrif yw hwn, nid dyfynbris. Os yw’r £108 yna’n cael ei wasgaru dros 9,500 kWh aelwyd nodweddiadol Ofgem4, mae’n ychwanegu tua 1.14p at bob kWh. Ar 5,350 kWh mae’r tŷ hwn yn talu tua £61 ohono’n ôl drwy bris yr uned ac yn stopio talu £108 mewn taliadau sefydlog. Mae hynny tua £47 y flwyddyn ar ei ennill ar y cap. Mae tariff y tŷ hwn ei hun yn codi 28.75p y dydd, £105 y flwyddyn, ac ar yr un swm mae’n dod allan tua £46 y flwyddyn ar ei ennill.

Nwy a ddefnyddir y flwyddynTâl sefydlog nawrWedi’i adennill drwy bris yr unedGwahaniaeth
5,350 kWh, defnydd y tŷ hwn, ar y cap£108£61+£47
9,500 kWh, nodweddiadol Ofgem£108£108£0
14,000 kWh, hen dŷ mawr£108£160−£52

Y tŷ nodweddiadol yw’r pwynt adennill costau. Mae unrhyw un sy’n defnyddio llai ar ei ennill, ac mae unrhyw un sy’n gwresogi tŷ mawr drafftiog ar nwy ar ei golled, ac mae’r Trysorlys yn cyfaddef hynny pan mae’n dweud ‘a number of households may be less able to make the most of the reform’ ac yn addo ‘targeted mitigation’1. Fel y cyfryw, mae’n ddiwygiad teg, ac mae’n gwobrwyo’r aelwydydd sydd eisoes wedi torri’n ôl. Fe gymera i’r £46.

Nawr y llall. I dŷ gyda solar a batri, nid yr un nwy yw’r tâl sefydlog sy’n bwysig. Y tâl sefydlog trydan yw e. Mae’r tŷ hwn yn talu 56.61p y dydd, yn erbyn 54.83p ar gap mis Hydref3, ac mae hynny’n £207 y flwyddyn, bron ddwywaith ei dâl nwy. Po fwyaf o dy bŵer dy hun rwyt ti’n ei wneud a’i storio, y mwyaf yw cyfran y tâl sefydlog hwnnw o dy fil trydan, achos mae’n cael ei dalu’n llawn p’un a wyt ti’n mewnforio 3,000 kWh neu 30. Ar y 7p mae’r tŷ hwn yn ei dalu am bŵer allfrig, mae £207 o dâl sefydlog yn bris tua 2,950 kWh o drydan, wedi’i dalu cyn i un uned ddod i mewn.

Dydy’r TAW 0% ar drydan ddim yn gwneud llawer yma chwaith. Mae TAW yn cael ei chodi ar y 7p, felly dim ond 0.35p y kWh oedd hi erioed. Mae’r estyniad tri mis yn werth tua £2.50 ar y tâl sefydlog a 35p am bob 100 kWh a fewnforir. Pŵer allfrig rhad oedd yr arbediad. Y toriad TAW yw’r newid mân ar ei ben.

Dydy’r Gyllideb ddim yn symud hwn i bris yr uned. Dim ond ymrwymo i ‘reform electricity standing charges’ mae hi, gyda manylion ‘next year’1. Felly mae’r diwygiad yn gwobrwyo’r aelwyd a dorrodd ei nwy, ac yn gadael yr aelwyd sy’n cynhyrchu ei thrydan ei hun yn talu’r tâl sefydlog mwyaf ar ei bil, heb ei gyffwrdd.

Symudwyd Yr Ardoll Hydrogen, Ddiflannodd Hi Ddim

Mae’r Gyllideb yn rhestru dileu’r Gas Shipper Obligation fel ‘providing savings for businesses and households’1. Nid arbediad yw e. Yr un bil yw e, wedi’i anfon i gyfeiriad gwahanol.

Ardoll arfaethedig oedd y Gas Shipper Obligation. Doedd hi ddim wedi dechrau. Mae ei hymgynghoriad ei hun yn ei disgrifio fel ‘a funding mechanism for the Hydrogen Production Business Model’5, wedi’i chodi ar gludwyr nwy a’i throsglwyddo fesul uned o nwy, gydag amcangyfrif y llywodraeth o’r gost i’r aelwyd gyfartalog yn ‘approximately £2.60 - £4.50’ y flwyddyn dros 2028 i 20376. Ar ddefnydd nwy’r tŷ hwn mae hynny tua £2 y flwyddyn.

Mae’r Gyllideb yn ei dileu cyn iddi erioed gyrraedd bil. Yn ei lle: ‘Hydrogen Allocation Round 1 funding will be met with a £27 million uplift to DESNZ RDEL in 2027-28’, a bydd y llywodraeth yn ariannu contractau hydrogen y dyfodol yn gyhoeddus ‘if the government commits to them and subject to value for money’1.

Felly mae’r hydrogen yn dal i gael ei dalu amdano. £27 miliwn y flwyddyn nesaf o drethiant cyffredinol yw e, a does dim nenfwd o gwbl ar yr addewid i ‘publicly fund’ contractau’r dyfodol. Rydyn ni i gyd yn dal i’w dalu, drwy’r ffurflen dreth yn lle’r mesurydd.

Ac mae’n bwysig drwy ba un rwyt ti’n talu. Mae ardoll ar bob uned o nwy yn codi arnat ti yn ôl faint o nwy rwyt ti’n ei losgi, felly mae tŷ sydd wedi torri ei nwy i ddŵr poeth yn talu ychydig iawn ohoni. Mae trethiant cyffredinol yn codi arnat ti yn ôl incwm. I drethdalwr 40% sy’n defnyddio ychydig o nwy, dyna’r ffordd anghywir rownd: mae’r £2 yn dod oddi ar y bil nwy, ac mae cyfran o’r gost yn mynd yn ôl ymlaen ar y gyfradd uwch. Y rhai sy’n dod allan ar eu hennill yw’r defnyddwyr nwy trwm, y safleoedd diwydiannol mawr yn gyntaf, achos nhw fyddai’r ardoll fesul uned wedi codi fwyaf arnyn nhw.

Cafodd y crynodeb sy’n cael ei rannu heddiw ddau beth arall yn anghywir. Doedd yr ardoll erioed ar fil neb, achos doedd hi ddim wedi dechrau. A dydy hi ddim yn mynd i gwmnïau olew a nwy.

Dyma’r un prosiect ar ddeg o’r rownd gyntaf, o restr y llywodraeth ei hun7:

ProsiectPrif ddatblygwrCapasiti
Barrow Green HydrogenCarlton Power21.0 MW
Bradford Low Carbon HydrogenHygen24.5 MW
Cromarty HydrogenScottish Power a Storegga10.6 MW
Green Hydrogen 3HYRO10.6 MW
HyBontMarubeni Europower5.2 MW
HyMarnhamJG Pears a GeoPura9.3 MW
Langage Green HydrogenCarlton Power7.0 MW
Tees Green HydrogenEDF Renewables Hydrogen5.2 MW
Trafford Green HydrogenCarlton Power10.5 MW
West Wales HydrogenMorGen Energy a Trafigura14.2 MW
Whitelee Green HydrogenScottish Power7.1 MW

Hydrogen electrolytig yw pob un, wedi’i wneud o drydan. Cwmnïau pŵer, adrannau ynni adnewyddadwy a thai masnachu yw’r datblygwyr. Dydy BP, Shell a gweddill Môr y Gogledd ddim arni.

Hydrogen Yw’r Bet Anghywir

Cytunwyd ar y rownd gyntaf ar ‘a weighted average strike price of £241/MWh’ a bydd yn talu ‘over £2 billion of revenue support’7 am 125 MW o gynhyrchu.

Rho’r pris streic hwnnw yn nhermau’r aelwyd. Mae £241 y MWh yn 24.1p y kWh. Mae nwy dan gap mis Hydref yn 7.97p y kWh, gan gynnwys TAW3. Felly mae’r hydrogen yn cael ei brynu am dair gwaith yr hyn mae aelwyd yn ei dalu am y nwy y byddai’n ei ddisodli, ac mae’r £2 biliwn yno i gau’r bwlch, achos allai e ddim gwerthu ar bris y farchnad ar ei ben ei hun. Dyna beth oedd pwrpas y Gas Shipper Obligation. Cymhorthdal oedd e i danwydd sy’n methu cystadlu, ac mae ei symud i drethiant cyffredinol yn cadw’r cymhorthdal a dim ond yn newid pwy sy’n llofnodi’r siec.

Felly beth mae’r trethdalwr yn ei brynu?

Edrych ar y rhestr eto. Mae pob un o’r prosiectau hynny yn gwneud hydrogen o drydan. Felly’r cynllun yw cymryd trydan, colli rhan fawr ohono yn troi dŵr yn nwy, pibellu’r nwy o gwmpas, a’i losgi. Yn y cyfamser mae’r un trydan wedi’i roi mewn pwmp gwres yn dod allan fel bron dair gwaith cymaint o wres:

Beth mae 1 kWh o drydan yn ei wneudCanlyniad
Rhedeg pwmp gwres ffynhonnell aer, canolrif 742 o gartrefi yn y DU2.8 kWh o wres, 280%8
Gwneud hydrogen i’w losgi am wres yn lle hynnyangen ‘five to six times more electricity’ am yr un gwres9

O’r ymchwil mae’r ffigurau hynny’n dod, nid gen i. Canfu adolygiad o 32 o astudiaethau annibynnol fod gwresogi â hydrogen yn llai effeithlon ac yn ddrutach fesul uned o wres na phympiau gwres, ac fel yr adroddwyd ‘makes absolutely no sense for heating homes and buildings’9. Mae pwmp gwres yn well na 100% effeithlon achos mae’n symud gwres yn hytrach na’i wneud. All hydrogen byth gyrraedd yno, achos mae’n dechrau o’r trydan ac yn colli peth ohono ym mhob cam.

Felly gwastraff amser ac arian yw hydrogen, a dylai’r wlad hon fod yn mynd 100% trydan: pympiau gwres a gweddill yr offer sy’n cael mwy nag uned o wres allan o bob uned o bŵer, a cheir trydan ar y ffordd. Mae’r Gyllideb yn gwneud y gwrthwyneb. Mae’n cadw’r grant pwmp gwres yn wastad, yn torri biliwn o Warm Homes, ac yn addo ariannu’n gyhoeddus bob contract hydrogen y bydd y llywodraeth yn ei lofnodi yn y dyfodol, heb unrhyw derfyn wedi’i ysgrifennu arno.

Y Dreth Ffordd Sy’n Drymach Na’r Cyfan

Nawr y mesur sydd wir yn costio arian i’r tŷ hwn, ac mae’r Gyllideb yn ddigon agored ynghylch pam mae e yno. Mae’n rhestru Electric Vehicle Excise Duty fel rhan o ‘strengthening the tax base … to respond to the long-term decline in fuel duty receipts’1.

Cyhoeddwyd eVED yng Nghyllideb 2025 ac mae’r Gyllideb hon yn ei gadarnhau, gydag offeryn amcangyfrif milltiroedd ac ‘eVED Connect’ dewisol sy’n darllen dy filltiroedd o’r car1. Y gyfradd yw ‘3 pence per mile for BEVs’ a ‘1.5 pence per mile for PHEVs’, o 1 Ebrill 2028, yn codi gyda’r CPI o 2029-3010.

Ar 20,000 milltir y flwyddyn mae hynny’n £600. Bob blwyddyn, wedi’i fynegeio. Cymudo i swyddfa yw’r rhan fwyaf o’r milltiroedd hynny, a dydy’r cyfraddau milltiroedd di-dreth mae’r Gyllideb yn eu codi ddim yn cynnwys teithio ‘to and from your work, unless it’s a temporary place of work’2. Felly mae’r cymudo’n cael y dreth newydd a dim o’r rhyddhad.

Rho hynny yn erbyn llinell y doll tanwydd. Mae’r toriad 5p bellach wedi’i ymestyn am y chweched tro1:

Yr un Gyllideb, dau garPetrol neu ddieselY car trydan hwn
Toriad 5p i’r doll tanwydd a gohirio’r RPI, £1,355 miliwnyn ei gael£0
eVED o fis Ebrill 2028ddim yn cael ei godi3p y filltir, £600 y flwyddyn ar 20,000 milltir

Y tŷ a wnaeth yr hyn a ofynnodd y llywodraeth yw’r un mae hi bellach yn mynd yn ôl ato am y refeniw.

Ydy’r toriad i’r doll tanwydd o leiaf yn helpu pobl at rywbeth rhatach? Edrych lle mae’r arian trafnidiaeth yn Nhabl 6.1 yn mynd1:

Mesur trafnidiaeth yn Nhabl 6.1CostYn gwthio pobl tuag at
Toriad 5p i’r doll tanwydd a gohirio’r RPI£1,355 miliwn, dwy flyneddpetrol a diesel
Cyfraddau milltiroedd di-dreth i fyny£230 miliwn, dwy flyneddgyrru mwy o filltiroedd busnes
Cap £2 ar docynnau bws£230 miliwn, dwy flynedd, o gyllidebau ynniy bws
Gwefrwyr cyhoeddus lleol rhatach, y dull heb ei bennu eto£100 miliwn, dwy flynedd, wedyn dimtrydan
Dileu Carbon Price Support£235 miliwn, pum mlynedd o 2028cynhyrchu rhatach ar danwydd ffosil

Dydy e ddim yn datrys y symud at drafnidiaeth rhatach. Mae’n talu pobl i aros ar olew. Signal pris yw’r doll tanwydd, a gyda diesel ‘exceeding £2 per litre in October 2026’1 mae’r Trysorlys wedi dewis ei bylu eto yn hytrach na gwario’r arian ar y ffordd allan ohono. Mae’r cap bws a’r gwefrwyr gyda’i gilydd yn cael tua chwarter yr hyn mae’r pwmp yn ei gael, a dydy arian y gwefrwyr ddim hyd yn oed yn gynllun eto. £100 miliwn yw e i ‘reduce costs for local, lower-powered public chargers’ o Wanwyn 2027, gwerth ‘around £150 per year’ i yrrwr sy’n gwefru ar y stryd, gyda’r Adran Drafnidiaeth i ‘set out next steps in due course’. Mae gadael i’r gyrwyr hynny ddefnyddio’u tariff cartref mewn gwefrydd cyhoeddus, a fyddai’n ei ddatrys mewn gwirionedd, yn dasglu ‘to explore’ yr hyn a elwir yn ‘complex proposal that will take time to consider’1. Mae pob estyniad yn gwneud yr un nesaf yn anoddach ei ddiweddu, a’r aelwydydd sydd eisoes wedi gadael olew ar ôl yw’r rhai sy’n talu’r dreth fesul milltir am hynny.

Llusgiad Cyllidol, Y Codiad Treth Nad Oes Neb Yn Ei Gyhoeddi

Dydy’r dreth fwyaf ar drethdalwr 40% ddim angen cyhoeddiad newydd o gwbl, a gall hi eisoes gostio bron chwe gwaith yr hyn fydd eVED. Llusgiad cyllidol yw hi.

Cafodd y Lwfans Personol a therfyn y gyfradd sylfaenol eu pennu ‘at their 6 April 2021 levels’, ac maen nhw bellach yn cael eu dal ‘until 5 April 2031’11. Dyna ddeng mlynedd ar £12,570 a throthwy cyfradd uwch o £50,270, tra bod y Gyllideb ei hun yn dweud ‘consumer prices today are around 33% higher than the 2020 average’1. Mae pob codiad cyflog sydd ddim ond yn cadw i fyny â phrisiau yn gwthio mwy o dy incwm i’r band 40%. Dydy dy gyflog ddim yn werth dim mwy, ac rwyt ti’n talu mwy o dreth arno.

Llusgiad cyllidol, yn ôl ffigurau’r llywodraeth ei hun
Trothwyon wedi’u pennu arlefelau 6 Ebrill 2021
Wedi’u rhewi tan5 Ebrill 2031, deng mlynedd
Prisiau ers 2020tua 33% yn uwch
Treth ychwanegol o estyniad 2028 i 2031 yn unig£3,365m, £7,780m, wedyn £12,435m y flwyddyn
Pobl wedi’u tynnu i mewn i dreth incwm erbyn 2030-31700,000

Costiad y Trysorlys ei hun yw’r rhes refeniw11, ac mae’n dangos y llusgiad yn tyfu, achos mae pob blwyddyn wedi’i rhewi yn pentyrru ar ben y flwyddyn cynt.

Felly lle byddai’r trothwyon pe baen nhw erioed wedi’u rhewi? Mae’r gyfraith eisoes yn dweud sut i’w gyfrif. Mae’r ddau yn codi bob mis Ebrill yn ôl y mynegai prisiau defnyddwyr ‘for the September before the start of a tax year’, y Lwfans Personol wedi’i dalgrynnu i fyny i’r £10 nesaf12 a therfyn y gyfradd sylfaenol i’r £100 nesaf13. Dyma’r rheol honno wedi’i rhedeg ar ffigurau mis Medi’r ONS ei hun, 3.1%, 10.1%, 6.7%, 1.7%, 3.8% a 3.5%14:

Blwyddyn drethLwfans Personol, wedi’i fynegeioTrothwy cyfradd uwch, wedi’i fynegeioWedi’i rewi arTreth incwm ychwanegol, talwr 40%
2022-23£12,960£51,860£12,570 a £50,270£396
2023-24£14,270£57,170£12,570 a £50,270£1,720
2024-25£15,230£61,030£12,570 a £50,270£2,684
2025-26£15,490£62,090£12,570 a £50,270£2,948
2026-27£16,080£64,480£12,570 a £50,270£3,544
2027-28£16,650£66,750£12,570 a £50,270£4,112

Dylai trothwy’r gyfradd uwch fod yn £64,480 nawr, nid £50,270. Dyna £14,210 o incwm sydd bellach yn cael ei drethu ar 40% y byddai’r gyfraith fel arall wedi’i drethu ar 20%, neu ddim o gwbl.

Mae’r golofn treth ychwanegol ar gyfer trethdalwr 40% sy’n ennill uwchlaw’r trothwy wedi’i fynegeio ac o dan £100,000. Mae pob punt ychwanegol o Lwfans Personol yn arbed 40c a phob punt ychwanegol o fand y gyfradd sylfaenol yn arbed 20c, felly 2026-27 yw £3,510 ar 40% a £10,700 ar 20%. Adia’r pum mlynedd hyd at fis Ebrill 2027 at ei gilydd a dyna £11,292, cyn i un dreth newydd gael ei chyhoeddi. Treth incwm yn unig yw hyn, ac mae’n gadael Yswiriant Gwladol allan, achos byddai mynegeio terfyn uchaf YG wedi rhoi mwy o’r un incwm ar y gyfradd 8% yn hytrach na 2%, sy’n tynnu’r ffordd arall.

Does neb yn sefyll ar ei draed ac yn ei gyhoeddi bob blwyddyn. Dyma’r dreth mae trethdalwr 40% yn ei thalu fwyaf dibynadwy, a dyma’r un y dewisodd y Gyllideb hon ei gadael yn llonydd.

A’r Rhai Ar Gyflog Isel Sy’n Ei Dalu Gyntaf

Mewn punnoedd, y band 40% sy’n colli fwyaf i’r rhewi. Ond edrych pwy mae’n ei frathu galetaf. Dyma’r un rheol wedi’i rhedeg ar gyfer pedwar gweithiwr yn 2026-27, treth incwm yn unig:

Gweithiwr, 2026-27Treth incwm a delir nawrPe bai’r trothwyon wedi cadw i fynyYchwanegol y flwyddynCyfran o’r cyflog
Rhan-amser, £16,000£686£0£6864.3%
Llawn amser ar y Cyflog Byw Cenedlaethol, £23,132£2,112£1,410£7023.0%
£40,000£5,486£4,784£7021.8%
Trethdalwr 40%, £70,000£15,432£11,888£3,5445.1%

Y gweithiwr rhan-amser yw’r un i edrych arno. Mae pawb sy’n ennill rhwng £12,570 a £16,080 bellach yn talu treth incwm ar arian y byddai’r gyfraith wedi’i adael yn llonydd, ac mae’r papur polisi yn disgwyl i’r rhewi ddod â ‘700,000 individuals into Income Tax by 2030 to 2031’11. Gall trethdalwr 40% amsugno £3,544 a grwgnach. Doedd £686 allan o £16,000 erioed yn sbâr. Ac mae Yswiriant Gwladol yn dechrau ar yr un £12,570 wedi’i rewi, felly mae’r rhai ar gyflog isel yn talu hwnnw ar ben hynny.

Nawr y pennawd mae’r Gyllideb wir eisiau i ti ei weld. Mae’r Cyflog Byw Cenedlaethol yn codi i £13.21 yr awr ym mis Ebrill 2027, ‘equivalent to an increase of £910 in the gross annual earnings of a full-time worker’1, o £12.71 nawr15. Yn yr un flwyddyn honno, 2027-28, mae’r Lwfans Personol wedi’i rewi yn cymryd £816 yn fwy o dreth incwm oddi ar yr un gweithiwr nag y byddai’r gyfraith wedi’i wneud. Mae’r codiad yn real. Mae’r Trysorlys eisoes wedi gwario’r rhan fwyaf ohono.

Wedyn y bobl y dewisodd hi eu hamddiffyn. O fis Ebrill 2027 mae Pension Tax Allowance newydd yn golygu hyn: pensiynwyr ‘with incomes at or under the value of the full new State Pension will not be brought into paying tax because of State Pension uprating in this Parliament’1. Dyna ateb i’r rhewi, ac mae’n un teg. Ga i ofyn pam mae’n stopio wrth bensiynwyr? Dydy gweithiwr ar yr un incwm, sy’n gweithio wythnos lawn amdano, ddim yn cael lwfans o gwbl.

Help Gyda’r Bil, Neu Gymhorthdal I Farchnad Sy’n Methu?

Dechreua gyda beth yw’r £100 mewn gwirionedd. Galwodd y crynodeb sy’n cael ei rannu heddiw fe’n daliad i dy gyfrif banc. Mae’r Gyllideb yn ei alw’n ‘£100 council tax rebate for households in bands A to D’1, wedi’i ddarparu gan gynghorau o fis Ionawr 2027. Y naill ffordd neu’r llall, mae’n cael ei wario ar y bil ynni.

A dydy e na’r TAW 0% ddim yn newid beth mae’r ynni’n ei gostio. Mae’r bil yn aros yr un maint. Y cyfan sy’n digwydd yw bod y trethdalwr yn talu rhan ohono. Felly i ble mae bil yn mynd? Dadansoddiad Ofgem ei hun o’r bil nodweddiadol o fis Gorffennaf 20264:

I ble mae’r bil nodweddiadol yn mynd, Gorffennaf i Fedi 2026Cyfran
Ynni cyfanwerthu, gan gynnwys contractau gwahaniaeth45%
Rhwydweithiau25%
Costau gweithredu, dyled a diwydiant16%
Costau polisi6%
TAW5%
Lwfans elw i’r cyflenwr (EBIT)2.6%
Lle wrth gefn a chydraddoli1.5%

Mae saith punt o bob deg yn mynd i’r cynhyrchwyr a’r cwmnïau rhwydwaith. Mae maint elw i’r cyflenwr wedi’i ysgrifennu i mewn i’r cap ei hun. Felly arian cyhoeddus yw’r £3,685 miliwn, wedi’i godi drwy drethiant cyffredinol gyda gordal ar fanciau yn helpu, ac mae pob punt ohono’n gorffen yn yr un dwylo preifat hynny. Nid help gydag ynni yw e. Cymhorthdal i’r farchnad ynni yw e, wedi’i lwybro drwy dy dreth gyngor fel ei fod yn edrych fel help.

Cymhorthdal i beth, yn union? Yn ôl cyfrif y Trysorlys ei hun, mae prisiau ynni aelwydydd i fyny 73% ar gyfartaledd 20201, ac mae dyled ynni aelwydydd ‘has almost tripled to over £5 billion’1. Mae marchnad sydd wedi cronni cymaint o ddyled aelwydydd ers i Rwsia oresgyn Wcráin yn farchnad sy’n methu. Dydy’r Gyllideb hon ddim yn ei thrwsio. Mae’n talu’r bil amdani y gaeaf hwn, a bydd rhaid iddi ei dalu eto’r gaeaf nesaf, achos does dim yn y pris wedi symud.

Rho hynny yn erbyn yr hyn mae’r un Gyllideb yn ei ofyn yn ôl gan y cynhyrchwyr. Mae’r Electricity Generator Levy yn mynd o 45% i 55% tan fis Mawrth 2028, ac mae Tabl 6.1 yn dangos ei bod yn codi £95 miliwn1. Dros y chwe blynedd nesaf mae’r trethdalwr yn rhoi £3,685 miliwn i mewn i’r biliau y mae’r cynhyrchwyr hynny’n cael eu talu ohonyn nhw. Mae’r ardoll ar elw annisgwyl yn cymryd £95 miliwn yn ôl allan. Dyna bron 39 i 1.

Y banciau’n talu £1,475 miliwn ohono drwy’r gordal yw’r rhan deg, a dw i’n barod i ddweud hynny. Ond dydy cymhorthdal sy’n gadael y pris lle mae e ddim yn prynu dim sy’n para. Yr unig help ynni sy’n gwneud hynny yw’r math sydd yn ‘Dim Byd I’r To’ isod, y math sy’n gwneud i dŷ fod angen llai ohono.

Pwy Sy’n Cael Yr Arian Yn Lle

Os nad y tŷ hwn, yna pwy? Mae tabl costiadau’r Gyllideb ei hun, Tabl 6.1, yn rhoi cost pob mesur o 2026-27 i 2031-321, felly does dim angen dyfalu. Dyma’r rhoddion mwyaf, wedi’u hadio dros y chwe blynedd.

Pwy sy’n cael yr arian yng Nghyllideb 2026Cost i’r Trysorlys dros chwe blynedd, 2026-27 i 2031-32, £ miliwnCymhorthdal biliau aelwydydd3,685Modurwyr: toll tanwydd, milltiroedd2,51010,000 o wneuthurwyr2,320Llosgi gwastraff, carbon heb bris1,505Founders' Relief1,285Cwmnïau bach y stryd fawr1,165Trading Allowance i £3,000745a delir yn enw aelwydyddcwmnïau mawr a’r cyfoethogcwmnïau bach
Y rhoddion mwyaf yn Nhabl 6.1 Cyllideb 2026, wedi’u hadio dros 2026-27 i 2031-32. Glas yw’r hyn a delir yn enw aelwydydd, pinc sy’n mynd i gwmnïau mawr a’r cyfoethog, aur i gwmnïau bach. Mae 10,000 o wneuthurwyr yn cael bron cymaint â phob modurwr yn y wlad.

Mae bar yr aelwydydd yn edrych fel y rhodd fwyaf o’r cyfan. Yr adran uchod yw lle mae’r arian hwnnw’n gorffen mewn gwirionedd.

Edrych i lawr y bariau pinc, serch hynny.

  • 10,000 o wneuthurwyr, £2,320 miliwn. O fis Ebrill 2027 mae’r British Industrial Competitiveness Scheme yn eithrio ‘eligible businesses … from the indirect costs of the Renewables Obligation, Feed in Tariffs and Capacity Market schemes’1, gan dorri eu biliau trydan ‘by up to 25%’. Yn 2027-28 yn unig mae hynny’n £1,235 miliwn, cyfartaledd o tua £123,500 y cwmni, yn erbyn £100 yr aelwyd. Mae’r un tri chynllun hynny’n aros ar bob kWh mae’r tŷ hwn yn ei fewnforio.
  • Ynni o wastraff, £1,505 miliwn. Gohirio’r pris carbon ar losgi gwastraff. Mae hwn angen mwy na llinell, felly mae’n cael ei baragraffau ei hun isod.
  • Sylfaenwyr, £1,285 miliwn. Founders’ Relief newydd: ‘a 10% CGT rate on up to £10 million of lifetime gains for qualifying founders of high-growth, innovative companies’1.

Mae llinell ynni o wastraff Tabl 6.1 yn naw gair o hyd: ‘Delay the inclusion of energy from waste in the ETS’1. Dyma beth sydd y tu ôl iddi.

Llosgi gwastraff a’r pris carbon
Cynllun 2024cynnwys llawn yn y UK Emissions Trading Scheme ‘from 2028’16
Beth fyddai’n cael ei godiCO2 ffosil yn unig, y plastig yn yr hyn sy’n cael ei losgi16
Penderfynwyd ar 27 Awst 2026‘will not take place in 2028’, dim dyddiad newydd wedi’i bennu17
Wedi’i golli i’r Trysorlys, 2028-29 i 2031-32£1,505 miliwn1

Mae gorsafoedd pŵer eisoes y tu mewn i’r cynllun, gyda ‘the power sector in scope of the UK ETS’16, a than 2028 maen nhw’n talu Carbon Price Support ar ben hynny, ‘£18/tCO2e on fossil-fuel powered electricity generation’1. Dydy llosgydd sy’n llosgi plastig ddim yn talu dim ohono, a does dim dyddiad ar gyfer pryd y bydd.

I fod yn onest am bwy sy’n elwa, nid y gweithredwyr yn unig yw e. Byddai’r gost carbon wedi’i ‘passed through to local authorities’, a chroesawodd corff ailgylchu’r cynghorau eu hunain yr oedi fel ‘some immediate relief’17. Mae hynny’n deg, achos wnaeth cyngor ddim gwneud y plastig sy’n cael ei roi iddo. Ond roedd ymgynghoriad y llywodraeth ei hun eisoes wedi dod o hyd i’r ateb i hynny. Cynigiodd rannu’r gost drwy Extended Producer Responsibility ar gyfer pecynnu, y cynllun sy’n gwneud i’r cwmnïau sy’n rhoi pecynnu ar y farchnad dalu amdano, ac amcangyfrifodd fod ‘between 20-30% of fossil waste by weight that is incinerated is within scope’16. Mewn geiriau eraill, coda ar y bobl a wnaeth y plastig.

Yn lle hynny does neb yn talu. Mae’r gweithredwyr yn ei osgoi, mae cynhyrchwyr y pecynnu yn ei osgoi, ac mae’r £1,505 miliwn yn dod oddi ar ochr y Trysorlys o’r tabl. Mae’r carbon yn dal i fynd i fyny’r simnai.

Wedyn y canolfannau data. Mae Data Centre Covenant newydd yn gofyn iddyn nhw dalu ‘their fair share of energy’. Mae pob canolfan ddata yn cael ei ‘encouraged to meet the tests’, a dim ond rhai strategol sy’n gofyn am gymorth uwch sy’n gorfod gwneud hynny1. Yn gyfnewid bydd Ministerial Control Centre yn ‘accelerate time to power’, gan gadw capasiti grid y dyfodol a ‘reallocating capacity released when other projects leave the connections queue’1. Mae defnyddwyr trydan newydd mwyaf y wlad yn cael eu symud i fyny’r ciw mae pawb arall yn aros ynddo, ar brofion nad oes ond rhaid annog y rhan fwyaf ohonyn nhw i’w bodloni.

Dim ond wrth ochr yr hyn a wnaed yn yr un tabl i’r bobl sy’n adeiladu busnesau cyffredin mae rhyddhad y sylfaenwyr yn gwneud synnwyr.

Y Cwmni Bach Sy’n Talu Am Y Syniad Mawr

Mae dau gyfnewid yn Nhabl 6.1, ac mae’r ddau yn gwneud i fusnes bach dalu.

Dau gyfnewid: pwy sy’n talu pwyPerchnogion yn gwerthu, sylfaenwyr yn tyfuTerfyn oes BADR wedi’i haneru£1,085mFounders' Relief newydd ar 10%£1,285mGwerthwyr ar-lein, siopau’r stryd fawrPlatfformau’n casglu TAW£1,270mRhyddhad ardrethi i siopau a thafarndai£1,165mwedi’i godiwedi’i roi
Dau gyfnewid yn Nhabl 6.1, wedi’u hadio dros chwe blynedd, pinc wedi’i godi a glas wedi’i roi i ffwrdd. Mae’r rhyddhad a gymerir oddi ar berchnogion sy’n gwerthu yn mynd i sylfaenwyr twf uchel, ac mae rhyddhad ardrethi’r stryd fawr yn cael ei dalu gan werthwyr ar-lein.

Y cyfnewid cyntaf yw sylfaenwyr yn erbyn perchnogion. Business Asset Disposal Relief yw’r rhyddhad mae plymwr, siop neu gwmni peirianneg bach yn ei ddefnyddio pan fydd y perchennog yn gwerthu neu’n ymddeol. Mae eisoes yn 18% ar waredu o 6 Ebrill 202618. Mae’r Gyllideb hon yn haneru ei derfyn oes ‘from £1 million to £500,000 from April 2027’, sy’n codi £1,085 miliwn1. Yn yr un tabl, mae Founders’ Relief yn rhoi 10% ar hyd at £10 miliwn i ‘high-growth, innovative companies’ ac yn costio £1,285 miliwn.

Business Asset Disposal ReliefFounders’ Relief
I bwy mae eunrhyw un sy’n gwerthu busnes cymwyssylfaenwyr ‘high-growth, innovative companies’
Cyfradd18%10%
Terfyn oeswedi’i dorri o £1 miliwn i £500,000£10 miliwn
Effaith dros chwe blyneddyn codi £1,085 miliwnyn costio £1,285 miliwn

Amddiffyniad y Trysorlys yw y bydd ‘three-quarters of BADR claimants will still receive relief on their entire gain’1. Mae hynny’n wir, a dyna’r pwynt hefyd. Y chwarter sy’n ei golli yw’r rhai a adeiladodd rywbeth gwerth mwy na hanner miliwn dros oes waith, ac mae eu rhyddhad nhw wedi mynd i bobl y mae eu henillion yn cyrraedd deg miliwn.

Yr ail gyfnewid yw’r stryd fawr yn erbyn gwerthwyr ar-lein. Mae’r rhyddhad ardrethi i fusnesau bach i siopau, tafarndai a lletygarwch yn real ac i’w groesawu: 70,000 yn fwy o gwmnïau’n talu dim ardrethi busnes o gwbl, ar gost o £1,165 miliwn ar draws y tri mesur ardrethi. Mae’r Trysorlys yn dweud yn blaen sut mae’n cael ei dalu: ‘by ensuring businesses with significant sales online pay the VAT they owe, by requiring online marketplaces to collect it on their behalf’1. Mae hynny’n codi £1,270 miliwn.

Felly mae cwmnïau bach ar y stryd fawr yn cael eu talu gan gwmnïau bach ar-lein. Does neb mawr yn rhoi dim i mewn.

Cartrefi Cynnes Allan, Arfau I Mewn

Nid ar fil mae’r ailflaenoriaethu mwyaf yn y Gyllideb hon o gwbl. Amddiffyn yw e.

Ym mis Mehefin cyhoeddodd y llywodraeth £15 biliwn ar gyfer y Defence Investment Plan rhwng 2026-27 a 2029-30. Mae’r Gyllideb hon yn dod o hyd i’r £4.7 biliwn olaf ohono drwy ‘further reducing departmental capital budgets by 1% from 2027‑28 to 2029‑30 to raise £3 billion’ a chymryd £1.7 biliwn o gronfa gyfalaf wrth gefn y Trysorlys1. Mae cyllideb adeiladu pob adran yn talu.

Cyfran yr adran ynni yw’r un sy’n glanio ar dŷ fel fy un i:

Toriad o’r adran ynni i ariannu amddiffynSwm
Grant cyfalaf y Warm Homes Plan£1 biliwn
Prosiectau hydrogen£500 miliwn
Dal, defnyddio a storio carbon£200 miliwn
Great British Energy£200 miliwn

Dyna restr y Trysorlys ei hun1. Does gen i ddim cweryl â dwy linell ohoni. Gwastraff arian cyhoeddus yw hydrogen a dal carbon, ac am y rhesymau yn ‘Hydrogen Yw’r Bet Anghywir’ uchod, mae torri £500 miliwn a £200 miliwn oddi arnyn nhw yn benderfyniad cywir. Dylen nhw fod wedi’u torri’n llawn. Mae dal carbon yn bodoli i gadw tanwydd ffosil yn llosgi am ychydig yn hirach, a byddai llywodraeth sydd o ddifrif am filiau yn trethu’r diwydiant hwnnw, nid yn talu i’w gadw i fynd.

Mae llinell Warm Homes i’r gwrthwyneb. Mae’r llywodraeth yn dweud ei bod yn ‘remains committed to heat pump deployment’ yn yr un paragraff sy’n cymryd biliwn allan o’r Warm Homes Plan. Mae’n dweud bod y rhan fwyaf o gyllid y cynllun hwnnw ar gyfer aelwydydd incwm isel a thai cymdeithasol ‘is protected’, ac mae’n deg nodi hynny. Ond gwneud i dŷ fod angen llai o ynni yw’r unig fath o gymorth ynni nad oes byth angen ei dalu eto’r gaeaf nesaf, a dyna’r un a dorrwyd i dalu am hyn.

Os yw arian y grant yn mynd, ddylai’r rhwymedigaeth ddim mynd gydag ef. Mae rheol eisoes ar gyfer cartrefi rhent preifat yng Nghymru a Lloegr: ‘Private landlords of all tenancies will be required to comply with the higher standard by 1 October 2030’, targed EPC C19. Ond darllen y manylion:

Cartrefi rhent preifat, safon 2030Beth mae’r rheol yn ei ddweud
Dyddiad cau1 Hydref 2030
Y mwyaf mae’n rhaid i landlord ei wario‘up to £10,000 per property’, cyfartaledd £5,400
Pwmp gwres neu solar yn ofynnol?y naill na’r llall, mae’r mesur eilaidd yn cael ei ddewis ‘at the discretion of the landlord’

Safon gyda therfyn gwario a bwydlen yw honno. Dylai torri grant Warm Homes fod wedi dod gyda’r gwrthwyneb: gorchymyn bod pob cartref rhent preifat yn cael ei inswleiddio, ei bwmp gwres a’i solar erbyn 2030, neu na ellir ei osod mwyach. Y landlordiaid sy’n casglu’r rhent. Y tenant sy’n talu’r bil ynni. Heb ofyniad caled does gan y landlord ddim rheswm i wario arian sydd ddim ond yn arbed arian rhywun arall, ac mae’r tenant yn cael ei adael yn talu’r biliau ac, drwy ei drethi, y cymhorthdal arnyn nhw hefyd.

Wedyn y targed. Bydd y llywodraeth yn nodi ‘how we will meet our NATO commitment of spending 3.5% of GDP on defence by 2035, with a target date for 3% in 2030’1. Ar ben hynny, bydd y National Wealth Fund a’r British Business Bank yn ‘deploy up to £5 billion over the next four years into defence, dual use and other sectors’1, ac mae UK Export Finance yn cael mwy o gapasiti ‘to support UK defence exports’1.

Dw i’n cefnogi rhywfaint o hyn, a dw i’n barod i ddweud hynny’n blaen. Goresgynnodd Rwsia Wcráin. Rhyfel Putin yw’r achos, ac mae Wcráin yn iawn i’w hamddiffyn ei hun. Mae’r £500 miliwn ychwanegol ar gyfer amddiffynfeydd awyr Wcráin y gaeaf hwn1 yn arian dw i ddim yn ei warafun.

Ond edrych at bwy mae’r arian yn mynd mewn gwirionedd. Dyma ystadegau achrededig y Weinyddiaeth Amddiffyn ei hun ar gyfer 2025/2620:

Gwariant y MoD gyda diwydiant, 2025/26Ffigur
Wedi’i dalu i ddiwydiant, y DU a thramor£43.4 biliwn
Cyfran yn mynd i ddim ond deg cyflenwr40%
BAE Systems ar ei ben ei hunychydig dros £7.3 biliwn, 16.5%
Y gyfran uchaf i un cyflenwr ers2007/08
Wedi’i dalu drwy gontractau heb gystadleuaeth47%, £20.5 biliwn

Felly ydyn ni i gyd yn talu treth i gwmnïau arfau? Ydyn, yn ôl cyfrif y MoD ei hun. Ac mae bron hanner ohono’n cael ei wario heb gystadleuaeth.

Ac mae peth ohono’n gadael y wlad yn llwyr. Dyma’r deg cyflenwr hynny o dabl data’r MoD ei hun, gyda lle mae pob un wedi’i leoli21:

Deg prif gyflenwr y MoD, 2025/26£ miliwnY DU?
BAE Systems PLC7,258Y DU
Babcock International Group PLC3,288Y DU
Rolls-Royce Holdings PLC1,562Y DU
QinetiQ Group PLC1,114Y DU
Airbus Group SE834Na, Ewropeaidd, wedi’i gofrestru yn yr Iseldiroedd
Leonardo SpA778Na, yr Eidal
Thales736Na, Ffrainc
Serco Group PLC726Y DU
Leidos Holdings Inc.646Na, yr Unol Daleithiau
The Boeing Company597Na, yr Unol Daleithiau

Mae hanner y deg uchaf yn dramor, a rhyngddyn nhw cymeron nhw £3,591 miliwn, pumed o’r hyn a dalwyd i’r deg. Dydy e ddim yn stopio wrth y deg uchaf. Ymhellach i lawr yr un tabl mae cwmni daliannol diwydiannol gwladwriaeth Sbaen ei hun, Sociedad Estatal de Participaciones Industriales, ar £389 miliwn, ac asiantaeth cyfranddaliadau gwladwriaeth Ffrainc, yr Agence des participations de l’État, ar £300 miliwn21. Dyna arian amddiffyn y DU wedi’i dalu’n syth i ddwy lywodraeth dramor.

A’r ddau enw mwyaf o’r DU ar y rhestr honno? Mae’n werth gofyn beth maen nhw’n ei wneud ag e. Dyma eu cyfrifon eu hunain:

O’u cyfrifon eu hunainBAE Systems, 2025Babcock, blwyddyn hyd at fis Mawrth 2026
Wedi’i dalu gan y MoD, 2025/2621£7,258m£3,288m
Ymchwil a datblygu£407m wedi’i hunanariannu22£203.3m wedi’i gostio23
Difidendau a dalwyd£1,027m£36.7m
Prynu cyfranddaliadau yn ôl£502m£155.3m
Wedi’i ddychwelyd i gyfranddalwyr£1,529m£192.0m

Dychwelodd BAE £1,529 miliwn i’w gyfranddalwyr mewn un flwyddyn, bron bedair gwaith y £407 miliwn a roddodd i’w ymchwil ei hun. Cymerodd hefyd £29 miliwn mewn credydau treth ymchwil a datblygu22, y trethdalwr yn cyfrannu eto. Talodd y MoD £7.3 biliwn iddo mewn blwyddyn, a chymerodd y cyfranddalwyr £1.5 biliwn allan.

Mae Babcock y ffordd arall rownd, a chwarae teg. Gwariodd fwy ar ymchwil nag a roddodd yn ôl. Mae hefyd yn cymryd 63.5% o’i refeniw byd-eang gan y MoD20, sy’n ei wneud yn gwmni mae’r trethdalwr i bob pwrpas yn ei gadw mewn busnes. Dylai cwmni sydd mor ddibynnol ar arian cyhoeddus gael ei redeg er lles y cyhoedd sy’n talu amdano.

Wedyn mae’r arian sydd byth yn cyffwrdd â chontractwr o gwbl. Rhoddodd y MoD £744 miliwn drwy Foreign Military Sales, ‘a mechanism used to purchase equipment from the US Government’, wedi’i dalu ar ben y £43.4 biliwn, ac roedd £469 miliwn ohono ar gyfer Boeing20. Dyna ein treth ni’n mynd i mewn i raglen arfau llywodraeth arall, ac yn fy marn i mae’n ariannu’r union ansefydlogrwydd byd-eang y dywedir wrthon ni wedyn fod rhaid i ni wario mwy i’n hamddiffyn ein hunain rhagddo. Mae Multilateral Defence Mechanism newydd y Gyllideb ei hun wedi’i adeiladu ar gyfer ‘joint procurement across partners’1, sy’n golygu mwy o archebion yn cael eu gosod dramor, nid llai.

Mae fy safbwynt i’n syml. Ddylai dim un bunt o arian amddiffyn y DU fynd i gontractwr tramor. Os yw’r wlad hon yn mynd i wario 3.5% o bopeth mae’n ei ennill ar amddiffyn, dylai pob punt o hynny adeiladu sgiliau, ffatrïoedd a swyddi yma, a thalu treth yma. Adeilada fe yma neu paid â’i brynu.

Ga i ofyn pam nad yw’r MoD hyd yn oed yn ei gyfrif? Mae ei ystadegau ei hun yn rhoi cyfanswm y taliadau i ‘UK and foreign owned organisations’ fel un ffigur, heb rannu rhwng y ddau20. Elli di ddim dod â rhif i lawr nad oes neb yn ei gyhoeddi.

Yr hyn nad oes dim ohono yw unrhyw ymdrech i ddod â’r gwariant i lawr. Chwiliais y 162 tudalen i gyd:

Gair yng Nghyllideb 2026Sawl gwaith mae’n ymddangos
defencedros 120
diplomacy0
ceasefire0
de-escalation0

Mae pennod gyfan ar dyfu’r diwydiant amddiffyn, ei ariannu’n breifat ac allforio mwy ohono, a dim un llinell ar leihau’r angen amdano. Mae gan ras arfau nad oes neb yn ceisio’i hatal un set o enillwyr, ac maen nhw wedi’u rhestru yn nhablau cyflenwyr y MoD, nid mewn cegin yn Lloegr.

Dim Byd I’r To

Y kWh rhataf yw’r un does dim rhaid i dŷ byth ei brynu. Mae inswleiddio yn y llofft a solar ar y to yn dal i dalu’n ôl bob gaeaf, ymhell ar ôl i daliad £100 gael ei wario. Felly beth mae Cyllideb a werthwyd ar ddod â biliau i lawr yn ei wneud iddyn nhw?

Mae’n codi’r TAW.

Mae gosod deunyddiau arbed ynni mewn cartref ar gyfradd sero ‘from 1 May 2023 to 31 March 2027’, ac mae’r rhestr yn cynnwys inswleiddio, paneli solar, batris a phympiau gwres24. Mae’r Gyllideb hon yn gadael i hynny ddod i ben. Teitl paragraff 6.215 yw ‘Revert to reduced rate on energy saving materials (ESMs) as planned’, ac o 1 Ebrill 2027 mae’n 5% eto, gyda batris gwres wedi’u hychwanegu at y rhestr fel yr unig newid1. Ar waith solar a batri £10,000, dyna £500 yn fwy.

Felly yn yr un ddogfen, mae TAW yn dod oddi ar y trydan rwyt ti’n ei brynu ac yn mynd yn ôl ar yr offer sy’n dy stopio rhag ei brynu.

Wedyn cyfra’r geiriau. Mewn 162 tudalen, mae ‘insulation’ yn ymddangos sero o weithiau. Mae ‘rooftop’ a ‘solar panel’ yn ymddangos sero o weithiau. Mae pympiau gwres yn cael dau sôn, ac mae’r ddau yn y paragraff sy’n cymryd £1 biliwn allan o’r Warm Homes Plan i dalu am amddiffyn1.

Beth am y grant pwmp gwres ei hun? Mae’r Boiler Upgrade Scheme yn talu ‘£7,500 towards an air source heat pump’25, a bydd y Gyllideb yn ‘maintain the Boiler Upgrade Scheme at current funding levels of £400 million in 2027‑28 and rising broadly in line with inflation thereafter’1. Heb ei dorri, felly, ond heb dyfu chwaith. Mae £400 miliwn ar £7,500 yr un yn uchafswm o tua 53,000 o bympiau gwres y flwyddyn. Mae’r Trysorlys yn cyfrif tua 29 miliwn o aelwydydd yn y DU1. Ar y gyfradd honno, byddai cyrraedd pob un ohonyn nhw’n cymryd dros 500 mlynedd.

Arian ynni Cyllideb 2026Ffigur dros chwe blyneddBeth sydd ar ôl ar ôl y gaeaf
Taliad £100 a TAW 0% ar drydan£3,685 miliwn wedi’i wariodim, mae wedi mynd
Grant cyfalaf y Warm Homes Plan£1 biliwn wedi’i dorrillai o gartrefi wedi’u hinswleiddio
TAW ar inswleiddio, solar a batris0% yn ôl i 5%drutach i’w wneud dy hun

Ar ôl talu am fy rhai fy hun, dw i’n gallu gweld yn union beth sydd ar goll. Pe bai llywodraeth eisiau biliau i lawr am byth, byddai’n inswleiddio pob cartref sydd ei angen ac yn rhoi solar ar bob to sy’n gallu cymryd un, gan ddechrau gyda phob tŷ newydd a adeiledir o hyn ymlaen. Gwna hynny unwaith, yn iawn, a does byth angen prynu’r help eto’r gaeaf nesaf. Mae’r Gyllideb hon yn talu am y gaeaf ac yn trethu’r ateb.

Na, Dydy Gwerthu Dy Bethau Dy Hun Ar eBay Ddim Yn Cael Ei Drethu

Mae llawer o bobl wedi darllen y rheol marchnadoedd ar-lein fel diwedd gwerthu dy hen bethau ar eBay neu Vinted heb fil TAW. Dydy hi ddim, ac mae’r Gyllideb yn dweud hynny’n blwmp ac yn blaen.

O fis Hydref 2027, mae platfformau’n casglu TAW ‘on sales by UK VAT-registered businesses and any other UK business with a minimum annual sales threshold per platform of £90,000’. Mae’r rheolau ‘will not apply to non-business (i.e. personal) sales, second-hand goods, or business-to-business transactions’1.

Mae’r dryswch yn dod o dri throthwy gwahanol sy’n cael eu dyfynnu fel pe baen nhw’n un rheol:

RheolTrothwyBeth mae’n ei olygu
Casglu TAW newydd gan blatfformaubusnes sy’n gwerthu £90,000 y flwyddyn ar un platfformmae’r platfform yn casglu TAW oedd eisoes yn ddyledus gan y busnes
Platfformau’n adrodd i HMRC, ers 202430 gwerthiant, neu tua £1,700, mewn blwyddynmae’r platfform yn adrodd amdanat ti. Nid treth yw hi
Masnachu neu beidionaw ‘badges of trade’ HMRCyn penderfynu a oes arnat ti dreth o gwbl

Ar adrodd, mae HMRC yn ddi-flewyn-ar-dafod: ‘A platform reporting your details to HMRC does not automatically mean you owe tax’26. Dydy platfformau ddim yn adrodd amdanat ti os wyt ti’n ‘make fewer than 30 sales of goods in a calendar year’ ac yn ‘receive less than 2,000 euros (about £1,700)’26. Ac o’i swyddfa wasg ei hun: ‘if you are not trading and just occasionally sell unwanted items online – there is no tax due’27.

Felly beth yw gwerthwr cyfaint uchel? Does dim nifer o eitemau. Mae a wyt ti’n masnachu yn cael ei benderfynu gan ‘badges of trade’ HMRC, sy’n cynnwys ‘profit-seeking motive’, ‘the number of transactions’, ‘the nature of the asset’ a ‘changes to the asset’, ac mae HMRC ei hun yn dweud ‘the presence or absence of a particular badge is unlikely, by itself, to provide a conclusive answer’28. Dydy clirio’r llofft ddim yn fasnachu, hyd yn oed pan mae’n cyrraedd mwy na 30 eitem neu dros £1,700 ac yn golygu bod rhywun yn adrodd amdanat ti. Mae prynu stoc i’w werthu ymlaen am elw yn fasnachu.

Sylwa beth yw’r prawf adrodd hwnnw mewn gwirionedd. Llai na 30 gwerthiant a llai na tua £1,700 yw e, felly mae mynd dros y naill neu’r llall yn golygu bod adroddiad amdanat ti. Gwertha dy hen gar ar eBay am fwy na £1,700 ac mae’r un gwerthiant hwnnw’n ddigon. Paid â chynhyrfu os yw’n digwydd. Nid bil treth yw cael dy adrodd, ac mae HMRC yn rhestru Treth Enillion Cyfalaf fel un sy’n ddyledus ar ‘most personal possessions worth £6,000 or more, apart from your car’29. Mae car roeddet ti’n ei ddefnyddio dy hun y tu allan iddi.

Ond amdanat ti mae’r adroddiad, nid am y car, a dydy’r ffaith bod y car wedi’i eithrio ddim yn gwneud popeth arall a werthaist ti’r flwyddyn honno wedi’i eithrio gydag ef. Mae pob gwerthiant arall yn cael ei farnu ar ei ben ei hun, yn union fel y bu erioed. Dydy dy bethau diangen dy hun dal ddim yn fasnachu, ac mae un eiddo o dan £6,000 y tu allan i Dreth Enillion Cyfalaf29. Mae unrhyw beth a brynaist ti i’w werthu ymlaen am elw yn fasnachu, serch hynny, ac unwaith y bydd adroddiad wedi’i wneud amdanat ti mae dy werthiannau o flaen HMRC. Os yw peth ohono’n fasnachu, mae’r £1,000 cyntaf y flwyddyn yn ddi-dreth, yn codi i £3,000 o 6 Ebrill 2027 dan y Gyllideb hon1. Felly cadw nodyn o beth oedd pob peth: dy eiddo di, neu wedi’i brynu i’w werthu.

Ac i’r llofft, yr adrodd ei hun yw’r gwastraff. Mae rhywun sy’n clirio’i dŷ ei hun yn cael ei fanylion wedi’u hanfon at HMRC, mae’r platfform yn talu i lunio’r adroddiad a HMRC yn talu i’w brosesu, ac ar werthiannau personol dydy e’n casglu dim, achos does dim yn ddyledus. Traul bur yw hynny, ac mae’n glanio ar dy fil treth yr un fath.

Felly nowt oedd y codi bwganod am y Gyllideb hon. Dydy’r pryder am yr un nesaf ddim. Mae’r peirianwaith bellach wedi’i adeiladu. Mae platfformau wedi bod yn adrodd am werthwyr i HMRC ers 2024, ac o fis Hydref 2027 byddan nhw’n casglu TAW wrth y ffynhonnell ar gyfer gwerthwyr busnes. Llinell mewn Cyllideb yw’r eithriad ar gyfer gwerthiannau personol, a gall llinell mewn Cyllideb gael ei thynnu allan yn yr un nesaf heb fod dim byd newydd i’w adeiladu. Unwaith mae’r bibell wedi’i gosod, newid un llinell yw ei lledu. Fyddwn i ddim yn betio ar yr eithriad yn para dim ond achos ei fod yno heddiw.

Y peth go iawn yn y llinell honno o’r Gyllideb hon yw’r cyfnewid uchod.

Mae Lle I Anadlu Yn Rhywbeth Rwyt Ti’n Talu Amdano

Mae lle i anadlu yn ymadrodd da i Gyllideb. Mae’n swnio fel rhyddhad. Darllen y costiadau ac mae’n well ei ddisgrifio fel set o benderfyniadau ynghylch anadl pwy sy’n cael ei dal.

Gwnaeth y tŷ dw i wedi’i gostio yma y pethau mae’r wlad hon yn dweud ei bod hi eu heisiau. Aeth yn drydanol. Mae’n gwneud ac yn storio’i bŵer ei hun. Mae bron wedi rhoi’r gorau i nwy. Mae ei 20,000 milltir y flwyddyn yn rhedeg ar drydan, llawer ohono oddi ar ei do ei hun, a does arnyn nhw ddim angen dim o’r pwmp.

Hunanddibyniaeth yw hynny, a’r wobr yw treth fesul milltir a throthwy wedi’i rewi, gyda £100 i’w leddfu’r gaeaf cyntaf. Mae’r Gyllideb yn rhesymol mewn mannau. Mae’n deg bod banciau’n ariannu rhan o’r taliad ynni, ac yn deg bod y defnyddiwr nwy isel yn stopio talu tâl sefydlog am nwy prin mae’n ei ddefnyddio. Ond mae’r patrwm oddi tano yn ddigon plaen. Mae help yn mynd lle mae’r bil yn swnio uchaf: y defnyddiwr diwydiannol mawr, y sylfaenydd gyda deg miliwn o enillion, y ganolfan ddata sydd angen y grid yfory, y cwmni arfau ar gontract na chafodd neb arall gynnig amdano. Yr aelwyd dawel a sortiodd ei hun allan yw lle mae’r refeniw yn dod, yn union achos dydy hi ddim yn cwyno ac yn methu symud.

Ac rwyt ti’n talu am y lle i anadlu hwnnw fwy nag unwaith. Rwyt ti’n talu drwy dy dreth am y cymhorthdal ar y bil, rwyt ti’n talu’r bil, a’r gaeaf nesaf rwyt ti’n talu’r ddau eto, achos does dim yn y Gyllideb hon wedi’i anelu at pam mae’r bil yn uchel. Mae’r un peth yn wir am y toriad i’r doll tanwydd, wedi’i ymestyn eto achos chafodd yr olew mae’n ei gynnal erioed ei ddisodli, ac am gontractau hydrogen sydd angen eu talu bob blwyddyn achos all y tanwydd ddim sefyll ar ei draed ei hun. Mae ateb yn cael ei dalu amdano unwaith. Mae cymhorthdal yn cael ei dalu amdano bob blwyddyn, gan yr un bobl, cyhyd ag y mae’r achos sylfaenol yn cael ei adael lle mae e. Dyna’r dewis mae’r Gyllideb hon yn ei wneud, llinell ar ôl llinell: dal yr anadl am aeaf arall yn hytrach na chlirio’r llwybr anadlu.

Y rheswm nad yw’r achos byth yn cael ei drwsio yw nad yw’r gost byth yn glanio ar y bobl a allai ei drwsio. Dydy’r Gyllideb hon ddim yn symud y baich ar y rhai sy’n elwa o’r cymorthdaliadau, felly does ganddyn nhw ddim rheswm i newid dim. Mae’r landlord sy’n gwrthod dod â thŷ i fyny i’r safon yn dal i gasglu’r rhent tra bod y tenant yn talu’r bil a’r trethdalwr yn talu’r cymhorthdal arno. Does gan y cwmnïau olew ddim rheswm i roi arian i mewn i dechnoleg lân tra bod y Trysorlys yn cadw eu cynnyrch yn rhad wrth y pwmp. Ac mae’r diwydiant nwy yn bwrw ymlaen â’r un model gwastraffus, ei losgi unwaith a phrynu mwy, pan allai’r pibellau sydd eisoes yn y ddaear fod yn ddechrau gwresogi ardal sy’n symud gwres o gwmpas yn lle tanwydd. Does neb yn gwneud y peth drud, synhwyrol tra bod rhywun arall yn eu talu i barhau â’r un rhad, gwastraffus. Ac mae pob cyfnewid yn y Gyllideb hon yn rhedeg yr un ffordd. Mae’r llywodraeth yn gwneud yn siŵr bod y corfforaethau mawr yn iawn, a’r dyn bach sy’n talu.

Dw i’n gwybod beth mae’r Gyllideb hon yn ei gostio i’r tŷ hwn, a dw i’n gallu gweld beth yw ei phris ar flaen y ddogfen. Dydyn nhw ddim yr un rhif. Y gwahaniaeth yw’r rheswm dros ddarllen y costiadau drosot dy hun yn hytrach na’r araith, achos fydd neb a ysgrifennodd yr araith yn eu darllen nhw ar dy ran di.


  1. HM Treasury — Budget 2026: Breathing Space for Today, Fresh Hope for the Future — adroddiad y Gyllideb a osodwyd gerbron y Senedd ar 28 Hydref 2026. Mesurau ynni paragraffau 3.2 i 3.9 a Blwch 3.A, tanwydd, milltiroedd a gwefru ceir trydan 3.12 i 3.16, eVED 1.30 a 2.38, BADR 2.53, BICS 4.24 a 6.31, y Gas Shipper Obligation 4.22 a 6.27, canolfannau data 4.137 a 4.138, y Warm Homes Plan a’r Boiler Upgrade Scheme 4.36, amddiffyn 2.5, 2.6, 5.28 i 5.36 gan gynnwys y Multilateral Defence Mechanism yn 5.30 a 6.134 i 6.141, deunyddiau arbed ynni 6.215, Founders’ Relief 6.257, y Trading Allowance 6.254, marchnadoedd ar-lein 6.154, y Cyflog Byw Cenedlaethol 3.18, y Pension Tax Allowance 3.19 a 6.182, Carbon Price Support 4.25, costiadau Tabl 6.1. ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎

  2. GOV.UK — Claim tax relief for your job expenses: vehicles you use for work — ‘This does not include travelling to and from your work, unless it’s a temporary place of work.’ ↩︎ ↩︎

  3. Ofgem — Changes to energy price cap between 1 October and 31 December 2026 — tâl sefydlog nwy 29.68p y dydd a phris yr uned 7.97p/kWh gan gynnwys TAW 5%; trydan heb TAW o 1 Hydref 2026 i 31 Mawrth 2027. ↩︎ ↩︎ ↩︎

  4. Ofgem — Summary of changes to the energy price cap, 1 July to 30 September 2026, revised TDCV — defnydd domestig nodweddiadol o 1 Gorffennaf 2026: ‘2,500 kWh of electricity, 9,500 kWh of gas’. ↩︎ ↩︎

  5. DESNZ — Funding mechanism for the Hydrogen Production Business Model: proposed design of the Gas Shipper Obligation — yr ymgynghoriad, Ionawr i Ebrill 2025. ↩︎

  6. DESNZ — Gas Shipper Obligation analytical annex — ‘approximately £2.60 - £4.50’ y flwyddyn ar y bil nwy domestig cyfartalog dros 2028 i 2037, ar gynllun cyfeintiol, ym mhrisiau 2023. ↩︎

  7. DESNZ — Hydrogen Production Business Model / Net Zero Hydrogen Fund: HAR1 successful projects — yr un prosiect ar ddeg, eu datblygwyr a’u capasiti, y pris streic cyfartalog wedi’i bwysoli o £241/MWh a ‘over £2 billion of revenue support’. ↩︎ ↩︎

  8. Energy Systems Catapult — Heat pumps shown to be three times more efficient than gas boilers — treial Electrification of Heat a ariannwyd gan y llywodraeth, 742 o bympiau gwres wedi’u gosod: ‘The median SPF observed in ASHP systems … was 2.80 (280%)’. ↩︎

  9. Jan Rosenow, “Is heating homes with hydrogen all but a pipe dream? An evidence review”, Joule, 2022 — 32 o astudiaethau annibynnol; dyfyniadau fel yr adroddwyd gan IEEE Spectrum, 4 Hydref 2022. ↩︎ ↩︎

  10. HM Treasury — Electric Vehicle Excise Duty (eVED) — papur polisi, 13 Gorffennaf 2026: 3p y filltir i geir batri a hydrogen, 1.5p i hybridau plygio i mewn, o 1 Ebrill 2028. ↩︎

  11. HMRC — Maintaining the Personal Allowance and basic rate limit until 5 April 2031 — papur polisi Cyllideb 2025: trothwyon wedi’u pennu ‘at their 6 April 2021 levels’, wedi’u cynnal ‘until 5 April 2031’, 700,000 o unigolion wedi’u dwyn i mewn i dreth incwm erbyn 2030-31, ac effaith yr estyniad ar y Trysorlys. ↩︎ ↩︎ ↩︎

  12. Income Tax Act 2007, section 57 — mae’r Lwfans Personol yn cael ei fynegeio yn ôl ‘the consumer prices index for the September before the start of a tax year’ a’i dalgrynnu ‘up to the nearest amount which is a multiple of £10’. ↩︎

  13. Income Tax Act 2007, section 21 — mae terfyn y gyfradd sylfaenol yn cael ei fynegeio yn yr un ffordd a’i dalgrynnu ‘up to the nearest amount which is a multiple of £100’. ↩︎

  14. ONS — CPI annual rate, all items, series D7G7 — Medi 2021 3.1%, 2022 10.1%, 2023 6.7%, 2024 1.7%, 2025 3.8%, 2026 3.5%. ↩︎

  15. GOV.UK — National Minimum Wage and National Living Wage rates — £12.71 yr awr i weithwyr 21 oed a hŷn o 1 Ebrill 2026. ↩︎

  16. UK ETS Authority — UK Emissions Trading Scheme scope expansion: waste, consultation, 2024 — cynnwys ynni o wastraff a llosgi ‘from 2028’, CO2 ffosil yn unig, a rhannu costau drwy Extended Producer Responsibility ar gyfer pecynnu. ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎

  17. LARAC — UK ETS will not be extended to waste incineration in 2028 — 27 Awst 2026, cymdeithas ailgylchu’r cynghorau ar yr oedi; gweler hefyd LocalGov, 27 Awst 2026. ↩︎ ↩︎

  18. GOV.UK — Business Asset Disposal Relief — ‘18% on all gains on qualifying assets disposed of from 6 April 2026’. ↩︎

  19. DESNZ — Improving the energy performance of privately rented homes: government response — wedi’i ddiweddaru 21 Ionawr 2026: cydymffurfio ‘by 1 October 2030’, landlordiaid i ‘invest up to £10,000 per property’, cyfartaledd £5,400, y mesur eilaidd ‘at the discretion of the landlord’. ↩︎

  20. Ministry of Defence — MOD trade, industry and contracts 2026 — ystadegau swyddogol achrededig, 1 Hydref 2026: £43.4 biliwn gyda diwydiant yn 2025/26, 40% gyda deg cyflenwr, BAE Systems 16.5%, taliadau heb gystadleuaeth 47% (£20.5 biliwn); Foreign Military Sales £744 miliwn, £469 miliwn ohono i Boeing; dim rhaniad o’r gwariant yn ôl perchnogaeth y DU a thramor; taliadau’r MoD i Babcock yn cyfateb i 63.5% o’i refeniw byd-eang. ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎

  21. Ministry of Defence — Data tables relating to MOD trade, industry and contracts 2026 — Tabl 4a, cwmnïau daliannol yn y sector preifat a dalwyd £50 miliwn neu fwy yn 2025/26. Y gwledydd yw lle mae pencadlys neu gofrestriad pob cwmni daliannol. ↩︎ ↩︎ ↩︎

  22. BAE Systems — Preliminary results announcement 2025 — 18 Chwefror 2026: Y&D wedi’i hunanariannu ‘£407m’, ‘dividends increased to £1,027m’, prynu’n ôl ‘at a cost of £502m’, ‘the Group returned £1,529m to shareholders’, credydau treth ymchwil a datblygu £29m. ↩︎ ↩︎

  23. Babcock International — Annual Report and Financial Statements 2026 — blwyddyn hyd at 31 Mawrth 2026: ‘Total research and development costs expensed in the period was £203.3 million’, ‘£36.7 million dividends paid’ a ‘£155.3 million purchase of own shares’. ↩︎

  24. HMRC — VAT on energy-saving materials and heating equipment (VAT Notice 708/6) — ‘A zero rate applies to the installation of certain specified energy-saving materials from 1 May 2023 to 31 March 2027’, yn cynnwys inswleiddio, paneli solar, batris a phympiau gwres. ↩︎

  25. GOV.UK — Boiler Upgrade Scheme: what you can get — £7,500 tuag at bwmp gwres ffynhonnell aer neu ffynhonnell ddaear, £5,000 tuag at foeler biomas. ↩︎

  26. HMRC — Selling goods or services on a digital platform — y trothwyon adrodd o 30 gwerthiant a €2,000, a bod adrodd ‘does not automatically mean you owe tax’. ↩︎ ↩︎

  27. HMRC — No tax changes for online sellers — datganiad i’r wasg, 4 Rhagfyr 2024. ↩︎

  28. HMRC Business Income Manual — BIM20205, the badges of trade — y naw bathodyn, a bod dim un ohonyn nhw ar ei ben ei hun yn derfynol. ↩︎

  29. GOV.UK — Capital Gains Tax: what you pay it on — mae asedau trethadwy yn cynnwys ‘most personal possessions worth £6,000 or more, apart from your car’. ↩︎ ↩︎